منوی محصولات
منوی محصولات

مبحث بیست و دوم مقررات ملّی ساختمان ایران مراقبت و نگهداری از ساختمانها-قسمت دوم

 

5-22تأسیسات مکانیکی

1-5-22کلیات
تأسیسات مکانیکی ساختمان بر اساس ماهیت کاری آن در تأمین دایمی شرایط هوای داخل، همواره در حال کار است و این عملکرد مداوم سبب فرسودگی تدریجی دستگاهها، رسوب گرفتن مخازن و لوله کشیها، کثیف شدن و گرفتگی فیلترها و در نهایت کاهش راندمان تأسیسات و عدم
کارآیی مناسب میشود. علاوه بر این، شرایط غیر قابل پیش بینی کاری به علت عوامل خارجی نظیر کاهش ولتاژ برق تغذیه، افزایش ناگهانی فشار کار و عملکرد ابزارهای کنترل ایمنی نیز میتواند باعث کارکرد منقطع یا توقف کار تأسیسات مکانیکی شود. بنابر این بازرسی و مراقبت دایمی تأسیسات، انجام تعمیرات مقطعی و دورهای از الزامات کارکرد مناسب، مداوم و پایدار تأسیسات میباشد. ایجاد شرایط پایدار و مطلوب هوای داخل ساختمانها و کنترل دما، رطوبت و پاکیزگی، کاهش هزینه های مصرف انرژی، افزایش عمر مفید کاری دستگاهها و کاهش هزینه های ناشی از تعمیر و یا تعویض نابهنگام دستگاهها و اجزای تأسیسات با نگهداری مناسب امکانپذیر خواهد بود.


2-5-22تأسیسات هوارسانی، تعویض و تخلیه هوا

1-2-5-22دهانه های ورود و خروج هوا


الف- کلیه دهانه های هوای دریافتی از بیرون و دهانههای تخلیه هوا باید سالانه دو بار بازرسی شوند.

ب- دهانههای ورود و خروج هوا باید تمیز شده و در صورت لزوم توریهای حفاظ آنها تعویض شوند. وجود رطوبت به سرعت سبب رشد هاگ و قارچهای موجود در هوا شده، علاوه برگرفتگی دریچه، آلودگی را به ساختمان هدایت میکند از اینرو باید از عدم وجود منافذی که میتواند محل تجمع آب و مواد زائد شود اطمینان حاصل نمود.

پ- دمپرهای دستی و موتوری باید کنترل و تمیز شده و از صحت کار موتور و کنترلهای مربوطه اطمینان حاصل شود.

ت- چنانچه در دوره بهره برداری دهانه های جدیدی برای تخلیه هوا تعبیه شده باشد، باید از عدم ورود هوای آلوده و گازهای زیان آور و مضر برای سلامتی انسان، به فضای داخل ساختمان اطمینان حاصل شود.

2-2-5-22صافی های هوا

صافیهای هوای دریافتی از بیرون یا تخلیه هوا باید سالانه حداقل دو بار و در موارد حساس و محیطهای دارای هوای آلوده هر ماه بازرسی شوند. صافیهای پاره باید تعویض و صافیهای معیوب باید تعمیر یا تعویض شوند. افت فشار دو طرف صافی باید بر اساس مشخصات اعلام شده از طرف سازنده کنترل و در صورت رسیدن آن به میزان کثیفی، صافیهای قابل شستشو، با آب و محلول شوینده مناسب، شستشو و صافیهای یکبار مصرف با فیلتر نو و مطابق مشخصات فنی و راندمان مناسب، تعویض شوند.


3-2-5-22پلنوم هوا وکویلهای سرمایی وگرمایی


الف- پلنوم هوا و کویلهای سرمایی و گرمایی باید سالانه حداقل دو بار بازرسی شوند.

ب- کویلها در صورت لزوم با آب و محلولهای شوینده شستشو شوند. از پاکیزگی کویلهای سرمایی که محل مناسبی برای رشد قارچها و میکروبها است باید اطمینان حاصل شده و در صورت لزوم ضدعفونی شود.

4-2-5-22فن (هواکش)، یاتاقان و تسمه پروانه

الف- این تجهیزات باید سالانه حداقل دو بار بازرسی و در صورت نیاز تعمیر یا تعویض شوند.

ب- باید از عملکرد مناسب یاتاقان و بالانس بودن فن اطمینان حاصل شده و در صورت نیاز یاتاقانها روغنکاری شود.

پ- میزان کشیدگی تسمه باید کنترل و در حد مناسب تنظیم شود. کشیدگی بیش از حد لازم تسمه، سبب فرسودگی زودرس تسمه و وارد آمدن فشار بیشتر به موتور شده و شل بودن آن باعث کاهش هوادهی و اتلاف انرژی می شود.

ت- جهت چرخش صحیح فن، باید کنترل شود. هوادهی فن در جهت چرخش نادرست، کاهش مییابد.

5-2-5-22کانال کشیها، دریچه های توزیع و برگشت هوا

الف- کانال کشیها، دریچه های توزیع و برگشت هوا باید سالانه یک بار بازرسی و عدم نشتی هوا از کانالها کنترل شود.

ب- حجم هوای طراحی هر یک از دریچهها باید کنترل و تنظیم شود.

پ- دمپرهای تنظیم هوا باید بازرسی و تنظیم شوند.

ت- اتصالات قابل انعطاف در کانالها و محل اتصال به دستگاهها باید بازرسی و در صورت لزوم تعویض شوند.

ث- عایقکاری کانالها باید بازرسی و در صورت لزوم پوشش آنها تعمیر یا تعویض شود.

6-2-5-22تعویض هوا و هودهای آشپزخانه

الف- هودهای آشپزخانهها باید سالم و قابل بهرهبرداری بوده و باید هواکش در صورت از کار افتادن تعمیر یا تعویض شود.

ب- هودهای آشپزخانه های تجاری باید ماهانه یک بار بازرسی، تمیز و شسته شده و ظرف جمعآوری روغن تخلیه شود.

پ- صافیها باید به صورت ماهانه شستشو و هر سال تعویض شوند.

ت- هواکش تخلیه هود آشپزخانه، دمپر و شبکه خروج هوای آن باید ماهانه بازرسی و در صورت لزوم تمیز شوند.

ث- سالم، تمیز و باز بودن دهانههای ورود هوا به آشپزخانه باید بازرسی و کنترل شود.

7-2-5-22دمپرهای ضد آتش

الف- دمپرهای ضد آتش باید هرسال یک بار یا پس از آتشسوزی بازرسی شوند.

ب- فیوزهای سوخته باید تعویض و از استقرار درست دمپر و فیوزهایی که فعال نشده اند، مطمئن شده و دریچه های دسترسی به فیوز و دمپر به صورت کامل هوابند شوند.

پ- عملکرد موتور دمپرهای موتوری، باید بازرسی و موتور در صورت نیاز، تعمیر یا تعویض شود.

3-5-22موتورخانه و معاینه فنی آن

تجهیزات موتورخانه از مصرف کنندگان عمده انرژی در بخش ساختمان بوده و عدم عملکرد صحیح آنها میتواند سبب افزایش مقدار مصرف سوخت و انتشار گازهای آلاینده بیشتر شود. از اینرو به منظور صرفه جویی در مصرف انرژی و کاهش آلودگی محیط زیست، موتورخانه نیاز به بازرسی و کنترل ادواری و در صورت لزوم تعمیر یا تنظیم تجهیزات آن را دارد. معاینه فنی موتورخانه ها باید هر سال یکبار با توجه به الزامات مباحث مقررات ملّی ساختمان و استاندارد ملّی ایران به شماره 16000توسط بازرس انجام شود. شرایط موتورخانه باید با الزامات فوق الذکر مطابقت نموده و در صورت هرگونه مغایرت، بازرس باید راهکار لازم را ارائه نماید و مالک یا مالکین یا نماینده قانونی او یا آنها موظف به انجام آن می باشد.

1-3-5-22دیگ آب گرم، دیگ بخار و تجهیزات مربوطه

علاوه بر بازبینی های روزانه یا هفتگی متداول تأسیسات مکانیکی، دیگهای آبگرم، دیگهای بخار و تجهیزات مربوطه باید سالانه یک بار و به شرح ذیل بازرسی شوند:

الف- بازرسی مشعل، بازدید فن، دریچه و دمپرهای ورود هوا، تمیز کردن کامل مشعل، بازبینی افشانک سوخت، مدار جرقه الکتریکی و تمیزکاری و تعویض الکترودها در صورت لزوم.

ب- بازرسی کلیه کنترلها و نشانگرهای دما و فشار و تصحیح و تنظیم و نظافت و تعویض در صورت لزوم.

پ- باز کردن دربهای دسترسی در جلو و عقب دیگ، تمیز کردن محفظه احتراق و اجزای داخلی آن تا خروجی به دودکش، تعویض واشرهای سوخته و بستن هوابند دربهای دیگ.

ت- بازبینی دودکش، کلاهک خروج دود، اندازهگیری ترکیبات دود خروجی و مقایسه آن با مقادیر استاندارد و تنظیم مشعل برای تطابق ترکیبات دود خروجی با مقادیر استاندارد.

ث- باز کردن و بستن شیر قطع سریع تخلیه و شیر اطمینان و آزمایش آنها برای عملکرد مناسب و زیرآب زنی و رسوب زدایی بر اساس دستورالعملهای سازنده.

ج- بازرسی تابلوهای برق و کنترل، غبارگیری ترمینالها و اجزای تابلو و تعویض قطعات معیوب.

چ- کنترل پمپ تغذیه دیگهای بخار و انجام آزمایش آنالیز آب تغذیه در صورت لزوم.

ح- بازرسی شیشه های آبنما و شیرهای ورود و خروج آن و اطمینان از سلامت شیشه و شیرها، باز کردن و بستن و تمیزکاری آنها و تعویض در صورت نیاز.

خ- کنترل مخزن تغذیه مواد شیمیایی در مسیر آب تغذیه.

2-3-5-22آبگرمکن ها، مبدلها و مخازن تحت فشار

مخازن آبگرم، مبدلها و مخازن تحت فشار باید سالانه یک بار و به شرح زیر بازرسی شوند:


الف- رسوبزدایی مبدلها، باز کردن و بستن شیر تخلیه مخازن و تخلیه آب به میزان 150میلیمتر برای تخلیه رسوبات و املاح ته نشین شده و اطمینان از عملکرد سریع شیر.

ب- بازرسی نشانگرهای دما و فشار و کنترل عملکرد آنها در محدوده مورد نیاز و تنظیم، تعمیر یا تعویض آنها در صورت لزوم.

پ- آزمایش شیرهای اطمینان دما و فشار و اطمینان از عملکرد مناسب آنها.

ت- بازرسی و آزمایش کلیه تجهیزات کنترلی و حصول اطمینان از عملکرد مناسب.

ث- بازرسی عایقکاری مخازن و پوشش آنها و تعمیر یا بازسازی در صورت نیاز.

3-3-5-22منابع انبساط

منابع انبساط باید سالانه حداقل دو بار بازرسی شده و در صورت وجود هر گونه عیبی نسبت به رفع آن اقدام شود. این بازرسیها برای منابع انبساط باز شامل موارد زیر میباشد:

الف- اطمینان از سالم بودن مخزن و عدم وجود پوسیدگی.

ب- کنترل شیر شناور، سطح آب و لولههای متصل به منابع.

ب- کنترل سالم بودن عایق مخزن و پوشش آن.

بازرسی ها برای منابع انبساط بسته شامل موارد زیر میباشد:

الف- بازرسی کلیه لوازم کنترلی نصب شده و حصول اطمینان از عملکرد مناسب.

ب- کنترل بالشتک و مقدار فشار هوای داخل منبع انبساط.

پ- کنترل فشار آب داخل مخزن و تنظیم در صورت لزوم.


4-5-22دستگاه های گرم کننده و خنککننده ویژه

1-4-5-22بخاریهای خانگی، شومینه، آبگرمگن

این دستگاهها باید سالانه یک بار به صورت کلی و در آغاز فصل سرما و به شرح زیر بازرسی شوند:

الف- بازبینی دودکش، کلاهک خروج دود و اطمینان از باز بودن کامل مسیر تخلیه دود و تمیز کردن آن در صورت لزوم.

ب- بازرسی کوره و نظافت آن در صورت لزوم.

پ- بازرسی کنترلهای ایمنی مانند انواع ترموستاتها، مراقبت از شعله و اکسیژن.

ت- بازرسی سیستم سوخت رسانی شامل شیرهای قطع و وصل و لوله کشیها تا کوره وکنترل نشت گاز با مایع ظرفشویی یا آب و صابون و تنظیم رگولاتور و جرقه زن و شمعک در بخاریهای گازی و تعویض قطعات معیوب در صورت لزوم.

ث- کنترل تأمین هوای احتراق و اطمینان از عدم انسداد باز شوها و مسیرهای ورود هوا.

2-4-5-22کوره های هوای گرم

این دستگاهها باید سالانه یک بار به صورت کلی و در آغاز فصل سرما و بهشرح زیر بازرسی شوند:

الف- بازبینی دودکش، کلاهک خروج دود و اطمینان از باز بودن کامل مسیر تخلیه دود و تمیز کردن آن در صورت لزوم.

ب- بازرسی کوره و نظافت آن در صورت لزوم.

پ- بازرسی کنترلهای ایمنی نظیر انواع ترموستاتهای کنترل، کنترل مراقبت از شعله.

ت- بازرسی سیستم سوخترسانی شامل شیرهای قطع و وصل و لوله کشی ها تا کوره و کنترل نشت گاز با مایع ظرفشویی یا آب و صابون و تنظیم رگولاتور و جرقه زن و شمعک در کوره های گازی و تعویض قطعات معیوب در صورت لزوم.

ث- کنترل تأمین هوای احتراق و اطمینان از عدم انسداد بازشوها و مجاری ورود هوا.

ج- بازرسی هواکش، کنترل تسمه و موتور، روغنکاری یاتاقانها بر اساس توصیه سازنده.

چ- بازرسی فیلتر هوا و نظافت و تعویض در صورت لزوم.

3-4-5-22بخاری برقی و گرمکننده برقی سونا

این دستگاهها باید سالانه یک بار و به شرح زیر بازرسی شوند:

الف- بازرسی کلیه قطعات مدار الکتریکی اعم از کلید و فیوز و ترموستات کنترل دما.

ب- بازرسی و اطمینان از حریم ایمنی اطراف دستگاه.

پ- نظافت کلی دستگاه.

4-4-5-22کولرهای گازی

کولرهای گازی باید در مناطق آب و هوایی معتدل سالانه یکبار در شروع فصل گرما و در مناطق آب و هوایی گرم و مرطوب هر سه ماه یکبار بازرسی شده و در صورت نیاز تنظیم یا تعمیر شوند.بازرسیها شامل موارد به شرح زیر است:

الف- بازرسی کلیه قسمت های مدار تبرید اعم از کمپرسور، کندانسور، اواپراتور، لوله های ارتباطی، نظافت بخش بیرونی کندانسور و اواپراتور با هوای فشرده و شارژ گاز مبرد در صورت لزوم.

ب- بازرسی کلیه قطعات کنترلی و اجزای مدار الکتریکی.

پ- نظافت کلیه قطعات، بازدید فیلتر هوا و نظافت یا تعویض آن.

5-4-5-22کولرهای آبی

این دستگاهها باید سالانه حداقل سه بار بازرسی شده و در صورت لزوم قطعات معیوب، تعمیر یا تعویض شود. مرحله اول بازرسی در آغاز فصل گرما و هنگام راهاندازی، مرحله دوم در حین بهرهبرداری و مرحله سوم زمان استراحت و خاموشی دستگاه است و بازرسیها شامل موارد به شرح زیر می باشد:

الف- بازرسی صفحات پوشال و نظافت آنها و تعویض آنها دست کم هر دو سال یکبار.

ب- نظافت کامل کولر و شستشوی تشتک آن و رنگآمیزی بدنه در صورت نیاز.

پ- بازرسی لوله کشی تغذیه آب کولر، پمپ آب و نظافت لولههای توزیع آب روی پوشالها و تنظیم پخش یکسان آب.

ت- بازرسی کلیه متعلقات برقی و غبارگیری و تعویض در صورت لزوم.

ث- بازرسی هواده(فن) و نظافت و کنترل بالانس بودن آن، بازرسی یاتاقانها و روغنکاری آنها، بازرسی تسمه و الکتروموتور و تعمیر یا تعویض در صورت نیاز.

ج- بازرسی و اطمینان از دسترسی به هوای پاک و دوری از نقاط تخلیه هوای آلوده.

چ- بازدید در زمان بهره برداری و کنترل عملکرد مناسب کلیه قطعات آن.

ح- تخلیه کامل کولر در پایان هر دوره بهرهبرداری، نظافت و رنگ آمیزی بدنه در صورت لزوم.


5-5-22دودکش ها

دودکش دستگاههای گرمایی باید دست کم سالانه یکبار بازدید و در صورت وجود اشکال نسبت به رفع آن اقدام شود. این بازرسی شامل موارد ذیل می باشد:

الف- بازرسی از بخش دهانه خروج دود دستگاه گرمایی تا کلاهک خروج دود به صورت عینی و کنترل باز بودن مجرای دودکش.

ب- کنترل ضخامت ورق، پوشش عایق و وجود پوسیدگی در دودکشهای فلزی.

پ- کنترل ضخامت پوشش نسوز در دودکشهای ساختمانی.

ت- کنترل شکافهای طولی.

ث- کنترل اتصالات و دریچههای بازدید.

ج- نظافت کلی دودکش در دوره بهره برداری.

چ- کنترل فواصل ایمنی اطراف دودکش و خروجی آن.

ح- اطمینان از یکپارچگی و عدم نشت و کنترل عدم اتصال دو یا چند دستگاه بدون رعایت ضوابط به یک دودکش.

خ- بازرسی عایقکاری و اصلاح آن در صورت لزوم.

6-5-22ذخیره سازی و لولهکشی سوخت مایع

بازرسی تأسیسات ذخیره و انتقال سوخت مایع باید دست کم سالی یک بار و قبل از شروع فصل سرما انجام شود. الزامات این بند برای سوختهایی نظیر گازوئیل و مازوت بوده و گاز مایع را در بر ندارد. برای تأسیسات ذخیره و انتقال گاز مایع باید دستورالعملهای ایمنی و نگهداری مربوطه رعایت شوند.

الف- تخلیه بخش انتهای مخزن، محل تهنشینی رسوبات و لجن تا ارتفاع 150میلیمتر از کف و نظافت آن با رعایت دستورالعملهای ایمنی شرکت ملّی نفت ایران.

ب- بازرسی پوشش مخازن دفنی و روزمینی و انجام عایقکاری یا رنگآمیزی در صورت لزوم.

پ- ضخامت سنجی بدنه مخزن در شرایط آب و هوایی مرطوب و خاک خورنده و تعویض آن چنانچه کاهش ضخامت ورق تا حد کمتر از %80ضخامت اولیه پس از ده سال عمرکاری باشد.

ت- بازرسی کنترل کنندههای سطح و حجم سوخت و تعمیر یا تعویض آنها در صورت لزوم.

ث- کنترل اتصالات، دریچههای بازدید، لولهکشیهای پرکن، تخلیه و هواکش و بازرسی حریم.

ج- باز کردن و بستن شیرها و اطمینان از عدم نشتی، و تعمیر یا تعویض در صورت لزوم.

چ- نظافت صافیهای سوخت و تمیز کردن یا تعویض آنها در صورت لزوم.

ح- کنترل بست و آویز لوله کشیها و تنظیم و انجام تعمیرات ضروری.

خ- کنترل پوشش رنگ لوله کشی ها و رنگآمیزی در صورت لزوم.

د- بازرسی کلیه تجهیزات کنترل کننده و ایمنی و تعمیر، تنظیم یا تعویض در صورت لزوم.


7-5-22لوله کشی

بازرسی تأسیسات لولهکشی باید دست کم سالی یک بار و به شرح زیر انجام شود:

الف- بازرسی و کنترل کلیه لوله ها، اتصالات و شیرها و تعمیر یا تعویض آنها در صورت لزوم.

ب- کنترل بستها، آویزهای ثابت، متحرک و لغزنده لوله کشیها و نقاط اتکای آنها و انجام تعمیرات یا تنظیم.

پ- کنترل پوشش لوله کشیها اعم از رنگ و عایق و اصلاح پوششهای معیوب و رنگآمیزی و عایقکاری در صورت لزوم.

8-5-22تأسیسات تبرید

بازرسی تأسیسات تبرید باید دست کم سالی یک بار و به شرح زیر انجام شود:

الف- بازرسی کلیه تجهیزات نظیر کمپرسورها، کندانسورها و سایر اجزای اختصاصی باید بر اساس دستورالعمل کارخانه سازنده و در صورت لزوم در فواصل زمانی کمتر صورت گیرد.

ب- بازرسی، کنترل و آزمایش کلیه شیرها، اتصالات و لولهکشیهای ارتباطی و تعمیر یا تعویض آنها در صورت لزوم.

پ- کنترل پوشش لولهکشیها اعم از رنگ و عایق و اصلاح پوششهای معیوب و رنگآمیزی و عایقکاری در صورت لزوم.

ت- نمونهگیری مبرد و انجام آزمایشات در صورت نیاز برای کنترل خلوص و ترکیب شیمیایی بر اساس دستورالعمل سازنده تجهیزات و رعایت دستورالعملهای ایمنی برای تخلیه یا بازیافت.

ث- کنترل دورهای میزان مبرد موجود در محیط کار و تنظیم گزارش برای مراجع ذیصلاح.

ج- بازرسی تأسیسات تهویه مکانیکی و یا طبیعی و اطمینان از عملکرد موثر آنها.

چ- بازرسی تأسیسات ایمنی و آتش نشانی موجود در حریم تأسیسات تبرید.

ح- بازرسی آشکارسازها و نشتیاب مبرد و تعمیر یا تعویض آنها در صورت لزوم.

9-5-22سایر تأسیسات و تجهیزات

با توجه به گستردگی دستگاهها و تجهیزات مورد استفاده در بخش تأسیسات مکانیکی، سایر تجهیزاتی که در این فصل تأکید نشده است، باید

حداقل سالانه یکبار مورد بازرسی واقع شوند مگر آنکه سازنده آن دستوالعمل خاصی را پیشنهاد کرده باشد.

10-5-22دوره تناوب بازرسی

دوره تناوب بازرسی بخشهای مختلف این فصل باید حداکثر برابر با زمانهای مندرج در جدول شماره 1-5-22در نظر گرفته شود.

 

 

 

 


جدول شماره 1-5-22دوره تناوب بازرسی

شماره

موضوع

شماره بند

زمان دوره تناوب

1

تأسیسات هوارسانی، تعویض و تخلیه هوا

2 سال یکبار

2-5-22

2

تعویض هوا و هودهای آشپزخانه

6-2-5-22

سالانه یکبار

3

دمپرهای ضد آتش

7-2-5-22

ماهانه یکبار

4

معاینه فنی موتورخانه

3-5-22

سالانه یکبار

5

دیگ آب گرم، دیگ بخار و تجهیزات مربوطه

1-3-5-22

سالانه یکبار

6

آبگرمکن، مبدلها و مخزن تحت فشار

2-3-5-22

سالانه یکبار

7

منابع انبساط

3-3-5-22

سالانه یکبار

8

دستگاههای گرم کننده و خنک کننده ویژه

4-5-22

سالانه یکبار

9

دودکشها

5-5-22

سالانه یکبار

10

ذخیره سازی و لوله کشی سوخت مایع

6-5-22

سالانه یکبار

11

لوله کشیها

7-5-22

سالانه یکبار

12

تأسیسات تبرید

8-5-22

سالانه یکبار


6-22تأسیسات بهداشتی

1-6-22کلیات

بازرسی، تعمیر و نگهداری تأسیسات بهداشتی ساختمان برای دستیابی به اهداف زیر در جهت تأمین بهداشت، ایمنی ساکنین و ساختمان و صرفه اقتصادی الزامی است.

- اطمینان از کیفیت مناسب آب در نقاط مصرف با توجه به این که کیفیت آب دریافتی از شبکه شهری باید با استانداردهای بهداشتی سازمان مسئول محلی مطابقت داشته باشد. آلودگی آب میتواند در تماس و اختلاط ناخواسته آب مصرفی با آب غیربهداشتی در محدوده ملک به علت
کار نکردن حفاظتهای جلوگیری از برگشت جریان یا اثرات ناشی از زنگ زدگی و خوردگی لوله کشی و اجزای آن ایجاد شود.
- مصرف بهینه آب و انرژی.

- کارکرد ایمن و مناسب شبکه های فاضلاب، هواکش و آب باران.

- افزایش عمر مفید کاری تأسیسات.

بنابراین لازم است در دوره های زمانی معین و برنامه مشخصی، این تأسیسات بازدید شده و در صورت مشاهده نواقصی نسبت به تعمیرات ضروری اقدام شود. چنانچه به اجرای لوله کشی آب، فاضلاب، هواکش فاضلاب، آب باران، نصب بست و تکیه گاه، نصب لوازم بهداشتی و متعلقات، نیاز باشد، باید مطابق با مبحث شانزدهم مقررات ملّی ساختمان انجام شود.


2-6-22تأسیسات توزیع آب مصرفی در ساختمان


بازرسی بخشهای مختلف تأسیسات توزیع آب مصرفی باید به صورت دورهای انجام شده و در صورت نیاز، تعمیرات لازم انجام شود.

1-2-6-22مخازن دریافت و ذخیره آب

بازرسی مخازن دریافت و ذخیره آب هر سه ماه یکبار، شامل نظافت کلی و تخلیه بخش زیرین آن به ارتفاع 150الی 300میلیمتر بالاتر از کف، لایروبی، شستشو و ضد عفونی مخزن در صورت لزوم با مواد ضدعفونی کننده استاندارد و بهداشتی و مطابق با دستورالعملهای ایمنی.


2-2-6-22بازرسی لوله کشی ها، شیرها و اتصالات آبرسانی

کلیه قسمتهای لولهکشی آبرسانی اعم از لولهها، شیرها و اتصالات باید سالانه دو بار بازرسی شده و ضمن کنترل نشتی، رنگ و عایقکاری نیز کنترل شده و در صورت لزوم تعمیر یا تعویض لوله کشیها و اجزای مختلف آن و ترمیم رنگ و عایق انجام شود.

3-2-6-22حفاظت کننده های جلوگیری از برگشت آب و شیرهای تنظیم فشار

بازرسی حفاظت کننده های جلوگیری از برگشت آب و شیرهای تنظیم فشار باید سالانه دوبار انجام شود و عملکرد صحیح آنها بررسی شده و در صورت لزوم تعمیر یا تنظیم یا تعویض شوند.

4-2-6-22تلمبه های آبرسانی

بازرسی تلمبه های آبرسانی باید سالانه دوبار انجام شود. کنترل و آزمایش راه اندازهای خودکار و نشانگرهای دما و فشار انجام شده و در صورت لزوم تعمیر و تنظیم یا تعویض شوند.

5-2-6-22مخازن تولید و ذخیره آبگرم

بازرسی مخازن تولید و ذخیره آبگرم از نظر خوردگی، زنگزدگی و آلودگی میکروبی باید سالانه دو بار انجام شود و ضمن انجام نظافت و رسوبزدایی، کنترل کننده های دما و فشار بازرسی شده و درصورت لزوم تعمیر و تنظیم یا تعویض شوند. رنگ و عایق مخازن نیز باید کنترل شده و در صورت نیاز ترمیم شوند.

3-6-22شبکه فاضلاب بهداشتی

شبکه فاضلاب بهداشتی شامل لوله کشی فاضلاب و لوله کشی هواکش فاضلاب است که باید به صورت ادواری کنترل شده و مورد بازرسی قرار گیرند.


1-3-6-22 لوله کشی فاضلاب

الف- بازرسی کلیه قسمتهای لوله کشی فاضلاب ساختمان باید سالانه دوبار انجام شده و موارد زیر کنترل شوند:

-1آببندی و هوابندی لولهکشی و کنترل عدم نشت از آنها.

-2بازرسی دریچه های بازدید، حصول اطمینان از عدم وجود نشتی، تعویض واشرهای فرسوده و هوابندی مجدد.

ب- کنترل جریان تخلیه فاضلاب از لوازم بهداشتی، و در صورت لزوم رفع گرفتگی.

پ- تعویض قسمتهای آسیب دیده لوله کشی فاضلاب.

2-3-6-22لوله کشی هواکش فاضلاب

کلیه قسمتهای لوله کشی هواکش فاضلاب ساختمان باید سالانه دوبار انجام شده و در بازرسی به موارد زیر توجه شود:


الف- دهانه های خروجی هواکش روی بام باید سالم و مجهز به توری باشد و دقت شود تا در دوره بهره برداری مانعی در مجاورت آن ایجاد نشده باشد.

ب- چنانچه قسمتی از لوله کشی آسیب دیده باشد، باید ترمیم یا تعویض شود.

4-6-22لوازم بهداشتی

لوازم بهداشتی باید سالانه دوبار و برای موارد زیر بازرسی شوند:
الف- اطمینان از استقرار و استحکام تکیهگاههای لوازم بهداشتی در محل نصب.
ب- بازرسی اتصال لولههای آب سرد و گرم و اطمینان از سلامت و عدم نشتی آنها.
پ- بازرسی اتصال لولههای فاضلاب و اطمینان از سلامت و عدم نشتی آنها.
ت- بازرسی سیفونهای لوازم بهداشتی و تمیز کردن یا تعویض آنها در صورت لزوم.
ث- بازرسی شیرهای لوازم بهداشتی، فلاشتانک، فلاش والو، شیر شستشوی توالتها و تعمیر یا
تعویض در صورت لزوم.
ج- تعمیر لوازم بهداشتی معیوب و تعویض لوازم بهداشتی فرسوده یا آسیب دیده.
5-6-22لولهکشی آب باران
لولهکشی آب باران باید سالانه دوبار و برای موارد زیر بازرسی شوند:
الف- آب بند بودن کلیه دریچههای بازدید و کلیه بخشهای لولهکشی آب باران.
ب- عدم گرفتگی و تمیز بودن کفشوهای بام.
پ- تعویض بخشهای فرسوده یا آسیب دیده لولهکشی آب باران.
6-6-22بستها و تکیهگاهها
کلیه بستها و تکیهگاهها در شبکه لولهکشیهای بهداشتی ساختمان باید سالانه دوبار بازرسی شده
و نسبت به سالم بودن آنها اطمینان حاصل شود و باید بستها و تکیهگاههای فرسوده و یا آسیب
دیده تعویض شوند. همچنین استحکام و پایداری لوازم بهداشتی روی کفها یا دیوارها باید بازرسی
شده و در صورت نیاز نسبت به استقرار محکم آنها اطمینان حاصل شود.
6-22تأسیسات بهداشتی
49
7-6-22دوره تناوب بازرسی
دوره تناوب بازرسی بخشهای مختلف این فصل باید حداکثر برابر با زمانهای مندرج در جدول
شماره 1-6-22در نظر گرفته شود.
جدول شماره 1-6-22دوره تناوب بازرسی

شماره

موضوع

شماره بند

زمان دوره تناوب

 

1

تأسیسات توزیع آب
مصرفی ساختمان

مخازن آب

2-6-22

سه ماه یکبار

سایر بخشها

سالانه دوبار

     

2

شبکه فاضلاب بهداشتی

3-6-22

سالانه دوبار

 

3

لوازم بهداشتی

4-6-22

سالانه دوبار

 

4

لولهکشی آب باران

5-6-22

سالانه دوبار

 

5

بستها و تکیهگاهها

6-6-22

سالانه دوبار

 



7-22تأسیسات برقی
51
7-22تأسیسات برقی
1-7-22کلیات
هدف این فصل تعیین حداقل الزاماتی است که در جهت جلوگیری از برقگرفتگی و آتشسوزی
ناشی از تأسیسات برقی ساختمان در زمان بهرهبرداری باید رعایت شوند. این ضوابط تنها تأسیسات
برقی نصب ثابت را که جزئی از ساختمان هستند در بر میگیرد و لوازم برقی مورد استفاده ساکنین
مانند یخچال و تلویزیون را شامل نمیشود.
2-7-22علل کاهش ایمنی
تأسیسات برقی در یک ساختمان ممکن است به علل زیر در طول زمان ایمنی خود را از دست
بدهد:
الف- کلیه بخشهای تأسیسات برقی یا قسمتهایی از آن در اثر مرور زمان یا در اثر عوامل محیطی
فرسوده شود.
ب- در تأسیسات برقی دخل و تصرفهایی، بدون داشتن اطلاعات لازم و کافی، انجام شود.
پ- تعمیرات یا جابجائیهائی انجام شود که سبب ایجاد تغییراتی در تأسیسات برقی شود.
برای اطمینان از ایمنی تأسیسات برقی باید پس از پایان کار یا انجام هرگونه تغییرات و در فواصل
زمانی معینی، این تأسیسات مورد بازرسی قرار گرفته و عملکرد آنها کنترل شود.
مبحث بیست و دوم
52
3-7-22مدارک زمان اجرا
نظر به آنکه قسمت اعظم تأسیسات برقی در ساختمان پوشانده شده و در زمان بهرهبرداری قابل
رؤیت نیستند، لازم است ترتیبی اتخاذ شود که کلیه اطلاعات مربوط به این تأسیسات در زمان
اجرای کار ثبت و نگهداری شده و در زمان بهره برداری در اختیار ساکنین ساختمان قرار داده شود.
این مدارک باید در بازرسیهای دورهای مورد استفاده قرار گیرند.
مدارک لازم برای این منظور عبارتند از:
- نقشههای چونساخت تأسیسات برقی.
- مشخصات وسائل و تجهیزات بهکار برده شده در تأسیسات برقی.
- جزئیات اجرائی مقاطع حساس تأسیسات به صورت نقشههای کارگاهی یا عکس.
4-7-22مطابقت با استانداردها
کلیه وسایل و تجهیزات بهکار رفته در تأسیسات برقی باید با استانداردهای ملّی ایران یا با استانداردهای
معتبر بینالمللی مطابقت داشته باشد. در صورت عدم تطابق با استانداردهای معتبر تجهیزات باید
تعویض یا اقدامات دیگری برای تأمین ایمنی لازم طبق مبحث سیزدهم مقررات ملّی ساختمان به
عمل آید.
5-7-22ضوابط نصب
کلیه وسایل و تجهیزات برقی باید مطابق مبحث سیزدهم مقررات ملّی ساختمان انتخاب و نصب
شده باشد.
6-7-22عملیات بازرسی
عملیات بازرسی تأسیسات برقی در هر دوره شامل بازدید عینی، انجام آزمونها و تهیه گزارش
بازرسی میباشد.
7-22تأسیسات برقی
53
7-7-22بازدید عینی از تأسیسات برقی
بازدیدهای عینی به منظور مشاهده میدانی و اطمینان از سالم بودن تأسیسات به عمل میآید و باید
به طور کامل ثبت شوند. بازدید عینی باید قبل از عملیات مربوط به آزمونها و بخش به بخش بوده
و با رعایت کامل نکات ایمنی و دقت بالا انجام شود. کلیه تأسیسات برقی ثابت که جزئی از ساختمان
بوده، مطابق الزامات این مبحث، باید مورد بازرسی قرار گیرند و شامل موارد زیر بوده ولی محدود به
آنها نمیشوند.
الف- کلیه تابلوها و اجزای داخلی آنها.
ب- کلیه جعبههای تقسیم، پریزهای برق و کلیدها.
پ- کلیه هادیها، اعم از کابلها و سیمها.
ت- دستورالعملها، نقشهها و مدارک.
ث- عایقبندی محفظهها و موانع در برابر تماس مستقیم ساکنین.
ج- تجهیزات حفاظت در برابر تماس غیر مستقیم مانند هادیهای حفاظتی، هادی اتصال زمین،
الکترود زمین، وسایل حفاظت در برابر اضافه جریان و لوازم حفاظتی جریان باقیمانده برای
حفاظت در برابر تماس غیر مستقیم و حفاظت اضافی برای تماس مستقیم، برقگیرها و
تجهیزات اعلام حریق.
چ- کلیه برچسبها اعم از برچسب مدارها، فیوزها، کلیدها، ترمینالها و برچسبهای هشدار در
محلهای مورد نیاز.
ح- چگونگی و نحوه نصب تابلوها، تجهیزات، کابلها، سیمها و اتصالات آنها.
خ- شرایط محیطی و محل نصب و متناسب بودن تجهیزات با آن شرایط.
د- کنترل وجود لوازم جداکننده، قطع و وصل و جداسازی مناسب در مدارها.
ذ- اتصالات هادیها به قطعات و ترمینالها و نوشتههای روی طوقه هادیها و مطابقت آنها با رنگ
یا نشانهها.
ر- هادیهای همبندی اصلی و هادیهای همبندی اضافی.
ز- مسیر عبور کلیه لولهها، داکتها، هادیها و کابلها و سیمها.
مبحث بیست و دوم
54
ژ- مطابقت کامل مشخصات فنی و ایمنی کلیه تجهیزاتی که به صورت ثابت نصب شدهاند با
استانداردهای مربوطه.
س- تجهیزات و سیستمهای جریان ضعیف.
8-7-22انجام آزمونها
انجام آزمونها برای تشخیص سالم بودن و عملکرد تأسیسات برقی بوده و در آنها باید موارد زیر
رعایت شود:
- حداقل %10از لوازم و تجهیزات قطع و وصل باید بازشده و قطعات برقی و مکانیکی آنها از نظر
آسیب، سائیدگی و نفوذ مایعات به داخل محفظه، بازدید و نتیجه آن گزارش شود. اگر تعداد موارد
ایراد از %3کل، تجاوز کند، باید همه لوازم و تجهیزات قطع و وصل، کنترل و نتیجه گزارش شود.
- حفاظت در برابر تماس مستقیم باید با توجه به وجود عایق بندی، مانع و حفاظهای مستقر در
خارج از دسترس کنترل شوند و در صورت وجود اشکال، مراتب گزارش شود. لازم است توجه
شود که نباید از وسیله حفاظتی جریان باقیمانده به عنوان تنها وسیله حفاظت در برابر تماس
مستقیم استفاده شود.
- روش حفاظت در برابر تماس غیر مستقیم باید مشخص و ثبت شود. حفاظت از طریق قطع تغذیه
به صورت خودکار و همبندی برای هم ولتاژ کردن و وصل هادی حفاظتی به زمین باید دقیقاً
کنترل شده و هر گونه کاستی گزارش شود.
آزمونهایی که در زیر اشاره شدهاند، باید تا حد امکان به ترتیب فهرست انجام شوند تا ایمنی افراد
آزمون کننده در آنها حفظ شود. در برخی موارد ممکن است انجام بعضی آزمونها لازم نبوده، که
در این صورت باید دلایل کافی برای عدم انجام آنها ارائه شود.
1-8-7-22آزمون تداوم هادی حفاظتی و همبندیهای اصلی و اضافی
آزمون تداوم هادی حفاظتی و اندازهگیری امپدانس حلقه اتصال کوتاه معمولاً با هم انجام میشود و
حتی در بسیاری موارد فقط به اندازهگیری حلقه اتصال کوتاه بسنده میگردد و تنها در صورت بروز
اشکالاتی که ممکن است به هادی حفاظتی مربوط باشد به اندازهگیری آن پرداخته میشود.
7-22تأسیسات برقی
55
2-8-7-22آزمون مقاومت الکتریکی عایق بندی تأسیسات برقی
آزمون مقاومت الکتریکی عایقبندی تأسیسات برقی در دو مرحله و به صورت زیر انجام میشود:
الف- بین هادیهای برقدار و خنثی به صورت دو به دو آزمون مقاومت الکتریکی انجام میشود.
انجام این آزمون تنها قبل از آن که لوازم مصرف کننده ثابت و وصل شده به پریزها، لوازم
حساس به ولتاژ، دیمرهای الکترونیکی و دیگر وسایل مشابه، نصب شده باشد عملی است.
ب- بین هریک از هادیهای برقدار و زمین به صورت دو به دو آزمون مقاومت الکتریکی انجام میشود.
لازم به یادآوری است که در سیستم TN-Cهادی PENقسمتی از زمین به حساب میآید.
همچنین در این آزمون میتوان همه فازها و هادی خنثی را در هر مدار به یکدیگر وصل کرد. این
آزمون زمانی قابل قبول تلقی میشود که مقاومت اندازهگیری شده از مقادیر استاندارد کمتر
نباشد. توجه شود که آزمون باید با ولتاژ مستقیم انجام شده و دستگاه آزمون باید بتواند ولتاژ
مشخص شده مطابق استاندارد را هنگامی که مصرف آن یک میلیآمپر است، حفظ کند.
همچنین در مواردی که مدار دارای لوازم الکترونیکی میباشد، لازم است اندازهگیریها بین
هادیهای فاز و خنثی متصل به هم از یک طرف و هادی زمین از طرف دیگر انجام شود تا به لوازم
الکترونیکی صدمه وارد نشود.
3-8-7-22آزمون مقاومت الکتریکی عایق بندی اعمال شده در کارگاه
آزمون عایق بندی اعمال شده در کارگاه باید به صورت زیر انجام شود:
هادیهای برقدار پس از عایقبندی به یکدیگر وصل شده و یک ورق فلزی )فویل( روی سطح
خارجی آنها محکم پیچانده شود. ولتاژ متناوب با فرکانس شبکه و ولتاژ 3700ولت به مدت یک
دقیقه بین هادیهای وصل شده به هم و فویل، اعمال شود. در این مدت نباید شکست عایقبندی یا
جرقه به وجود آید. برای این آزمون باید از دستگاهی که مخصوص این کار است استفاده شود.
4-8-7-22آزمون صحت قطببندی
آزمون صحت قطببندی برای حصول اطمینان از عبور فاز از کلید قطع و وصل و اتصال فاز به
وسط سرپیچ میباشد.
مبحث بیست و دوم
56
5-8-7-22آزمون اندازه گیری مقاومت الکترود زمین
آزمون اندازهگیری مقاومت الکترود زمین باید با استفاده از تجهیزات و روشهای تأیید شده انجام
شود.
6-8-7-22آزمون کنترل قطع به موقع تغذیه، به صورت خودکار
برای احراز اطمینان نسبت به این که قطع به موقع مدار در اثر تماس غیرمستقیم، مؤثر عمل
میکند، لازم است به ترتیب زیر عمل شود:
برای کنترل قطع به موقع مدار در صورت بروز اتصالی بین هادی فاز و بدنه هادی، اندازهگیری
امپدانس حلقه اتصال کوتاه لازم خواهد بود. کل امپدانس اتصال کوتاه را می توان به 3بخش
تقسیم نمود:
الف- امپدانس حلقه اتصال کوتاه مدار نهایی بین مصرف کننده و تابلوی مربوطه.
ب- امپدانس حلقه اتصال کوتاه مدار اصلی تابلو و کابل تغذیه تابلو، در صورت وجود.
پ- امپدانس حلقه اتصال کوتاه سیستم شبکه که نسبت به تأسیسات برقی، خارجی به حساب
میآید.
تبصره: رعایت ضوابط مربوط به سیستم TNاز انواع TN-C-Sیا TN-Sمطابق مبحث سیزدهم
مقررات ملّی ساختمان الزامی است.
7-8-7-22اندازه گیری جریانهای اتصال کوتاه هادی فاز با هادیهای خنثی و اتصال زمین
در هر سیستم برقی ممکن است دوگونه اتصال کوتاه اتفاق افتد که بستگی به برخورد هادی فاز با
یکی از دو هادی وصل شده به زمین، هادی خنثی یا هادی حفاظتی دارد. تفاوت بین دو اتصال
کوتاه یعنی دو شدت جریان اتصال کوتاه در تفاوت سطح مقطع دو هادی و نحوه اجرای هادی
خنثی و هادی حفاظتی خلاصه میشود.
در اندازهگیری جریان اتصال کوتاه باید موارد زیر رعایت شوند:
الف- در هر نقطهای که وسایل حفاظتی اتصال کوتاه نصب میشود باید هر دو نوع شدت جریان
اتصال کوتاه اندازهگیری شود. از دو اتصال کوتاه اندازهگیری شده، عدد بزرگتر برای کنترل
7-22تأسیسات برقی
57
حداکثر توانایی ایستادگی وسیله حفاظتی استفاده میشود، اما برای کنترل قطع به موقع مدار
برای جلوگیری از برق گرفتگی، در همه موارد از اتصال کوتاه فاز با هادی حفاظتی استفاده
میشود.
ب- در مواردی که شدت جریان اتصال کوتاه برای سه فاز لازم باشد، مانند کنترل حداکثر
ایستادگی وسایل قطع جریان در مدار، کافی است عدد به دست آمده برای اتصال کوتاه تکفاز
را در عدد 2ضرب کرده و از آن برای سه فاز که ضریب اطمینان بالاتری است استفاده کرد.
8-8-7-22آزمون ارزیابی نحوه کار تجهیزات و فرمانها، کنترل عملیاتی
همه مدارهای عملیاتی قطع و وصل انواع راه اندازهها از قبیل کولرها، دیمرها و غیره باید کنترل و
نحوه عمل آنها دیده شود. در مورد لوازم و کلیدهای جریان باقیمانده باید دکمه آزمون نصب شده
روی دستگاه را نادیده گرفت و آزمون مجزایی اجرا نمود تا صحت کار وسیله یا کلید، محرز شود و
پس از آن دکمه آزمون دستگاه نیز کنترل شود.
9-8-7-22تجهیزات آزمون
تجهیزاتی که برای انجام آزمونها به کار میرود باید با استانداردهای بینالمللی معتبر مطابقت
نماید.
9-7-22گزارش بازرسی
کلیه اطلاعات حاصل از بازدید عینی، آزمونها و اقداماتی که برای رفع نواقص احتمالی انجام شده
است، باید به صورت گزارشی تنظیم و در پرونده نگهداری ساختمان بایگانی شود. در این گزارش
باید موارد زیر ثبت شوند:
الف- کلیه بازدیدهای عینی انجام شده.
ب- آزمونهای انجام شده و نتایج آن.
پ- شرح کلیه نواقص مشاهده شده.
ت- شرح عملیات مربوط به رفع نواقص.
مبحث بیست و دوم
58
نتیجه نهایی عملیات بازرسی باید به صورت گزارش ثبت و در پرونده نگهداری بایگانی شوند.
تبصره: کلیه عملیات مربوط به بازرسیهای عنوان شده در این فصل باید توسط افراد حقیقی یا
حقوقی ذیصلاح که صلاحیت آنها به تأیید مقام مسئول مقررات رسیده باشد، انجام شود.
10-7-22نشانهگذاری و نصب اطلاعیههای هشداردهنده
در تأسیسات برقی باید در نقطه شروع هر تأسیسات یا انشعاب، در کلیه نقاط اتصال به الکترودهای
زمین و همبندیها و بدنههای هادی بیگانه و در کلیه نقاطی که از وسائل حفاظت جریان باقیمانده
استفاده میشود، اطلاعیهها و پلاکهای هشدار دهنده، از جنسی که دارای دوام کافی باشد، نصب
شود.
11-7-22دوره تناوب بازرسی
دوره تناوب بازرسی تأسیسات برقی در ساختمانها باید مطابق جدول 1-7-22باشد. برای مواردی
که در جدول ذکر نشده باید سالانه حداقل یکبار بازرسی انجام شود. در تأسیسات برقی باید توجه
داشت که نمیتوان تأسیسات را به مدت طولانی رها کرده و مورد بازدید قرار نداد، چرا که
فرسودگی ناشی از گذشت زمان ممکن است آثاری در آن ایجاد کند و خطرآفرین شود. در این
تأسیسات لازم است در دورههای تناوب کوتاهتر، بازرسیهای مختصری به عمل آورده شود. ولی
برای این بازدیدها لازم نیست از افراد متخصص و یا انجام آزمونها کمک گرفته شود بلکه افراد
آشنا به امور برقی و حتی افراد عادی که دانایی فنی اندکی دارند نیز میتوانند از عهده کار برآیند.
بدیهی است چنانچه مشکلی وجود داشته باشد، افراد متخصص باید به آن رسیدگی کنند.
12-7-22تجهیزات الکتریکی با کاربرد عمومی
به دلیل اهمیت ویژه و استفاده متداول برخی از تجهیزات الکتریکی بازرسی مربوط به آنها به طـور
اختصاصی ارائه شده است.
7-22تأسیسات برقی
59
1-12-7-22تابلوهای برق
بازرسی مربوط به تابلوهای برق به شرح زیر باید انجام شود:
الف- سالم بودن بدنه، درب و سازه تابلو مطابق با توصیه سازنده کنترل شود.
ب- درحالت بیبرق، فضای داخل تابلو با استفاده از مکنده از غبار و ذرات خارجی تمیز شود. به
کارگیری هوای فشرده جهت انجام تمیزکاری، چون ممکن است باعث نفوذ و ماندگاری ذرات
خارجی در عایق بندی تجهیزات برقی شود، توصیه نمیشود. هرگونه آلودگی باقیمانده در
داخل تابلو باید با استفاده از پارچه بدون پرز آغشته به محلولهای توصیه شده زدوده شود.
پ- تمامی دریچههای هوا و شبکههای هواکش از وجود گرد و خاک و آلودگی تمیز شده و مانعی
در مقابل آنها نباشد.
ت- درصورت وجود واشرهای آببندی و گلند، این اجزاء مورد بازرسی قرار گرفته و در صورت نیاز،
تعمیر یا تعویض شوند.
ث- در صورت نصب گرمکن در تابلو، این وسیله باید تمیز شده و به منظور اطمینان از صحت
عملکرد آن آزمایش شده و قطعات معیوب گرمکن تعمیر یا تعویض شوند.
ج- ایزولاتورها و نگهدارنده هادیها از نظر ترک، شکستگی یا صدمات فیزیکی دیگر بازدید شوند.
چ- تمامی پیچ و مهرهها و قطعات اتصال دهنده از نظر خرابی، خوردگی یا دمای زیاد کنترل شوند.
از محکم بودن پیچها و قطعات اتصال دهنده اطمینان حاصل شود. اتصال بین مس و آلومینیوم
موجود در تابلوها باید از نظر ترکیب گالوانیک کنترل شده و تمامی اتصالات مسی آلومینیمی
با ترکیبات آنتی اکسید محافظت شوند.
ح- هادیهای موجود در تابلو از نظر ترک، شکستگی، داغ شدن و تمیزی کنترل شوند.
2-12-7-22رلههای حفاظتی
نگهداری، تست و بازرسی رلهها باید طی برنامه منظمی به طور سالیانه انجام گیرد. وضعیت فیزیکی
رله و متعلقات شامل فنر مارپیچ، فاصله دیسکها و کنتاکتها و استحکام محل استقرار باید کنترل
شده و تستهای الکتریکی مطابق توصیه سازنده یا استانداردهای مربوطه بر روی رلهها انجام شود.
مبحث بیست و دوم
60
3-12-7-22کلیدهای اتوماتیک
الف- حائلهای مابین تیغههای کلید از محل خارج شده و تمیز شود. عایقبندیها با استفاده از
مکش و یا پارچه بدون پرز تمیز شود. عایقبندیها از نظر پدیده کرونا، قوس الکتریکی،
صدمات حرارتی یا فیزیکی بازدید شوند.
ب- کنتاکتها، کنترل شده و از تمیز بودن و تنظیم آنها اطمینان حاصل شود. فشار فنر
کنتاکتها با مشخصات سازنده کنترل شود. کلید با دست بسته و باز شده تا از فشار فنرها،
تنظیم بودن کنتاکتها و همزمان بسته شدن آنها اطمینان حاصل شود.
پ- کنتاکتها با استفاده از الکل و پارچه نرم تمیز شوند.
4-12-7-22کابل، کانال و باس داکت
الف- کابلها در صورتی که نیاز به لمس یا حرکت آنها در حین عملیات نگهداری باشد، باید قبل
از هر اقدامی حتماً بیبرق شوند.
ب- در مسیر کابلکشی یا داخل منهول، کابلها از نظر زاویه خمش، صدمات فیزیکی، کشیدگی
بیش از حد، نشت روغن، جابهجایی، ترک، اتصال زمین و استحکام بست و نگهدارنده و
همچنین پوسیدگی، مورد بازدید قرار گیرند.
پ- پایه و نگهدارندههای کانال کابل از نظر پوسیدگی و آسیبهای ناشی از لرزش کنترل شود.
ت- قبل از اقدام به بازدید باس داکت، پوشش نقاط اتصال در طول مسیر باس داکت برداشته شده
تا امکان اندازهگیری حرارتی در تمام طول آن در زیر بار مهیا باشد.
ث- پس از بیبرق کردن و زمین نمودن باس داکت، تمامی اتصالات از نظر استحکام و همچنین داغ
شدن بیش از حد، خوردگی، قوس الکتریکی یا هر شکل دیگری از خرابی کنترل شوند.
اتصالات کثیف، تمیز و اتصالات ضعیف، با گشتاور مناسب محکم شوند.
5-12-7-22ترانسفورماتور
اطلاعات تراسفورماتور مانند ولتاژ، جریان و درجه حرارت باید به صورت منظم ثبت شوند. مقادیر
ماکزیمم یا خطاهای احتمالی نیز قبل از تنظیم مجدد باید ثبت شود. ثبت منظم اطلاعات
7-22تأسیسات برقی
61
ترانسفورماتور به صورت هفتگی قبل از اضافه کردن بارهای جدید به آن موردنیاز بوده و باید مورد
بررسی قرار گیرد.
الف- ترانسفورماتور خشک
بعد از قطع برق و زمین کردن ترانسفورماتور، تمامی کویلها، اتصالات و عایقها از وجود گرد و
خاک و ذرات آلوده با استفاده از مکنده گرد و غبار تمیز شوند. ترانسفورماتور از نقطه نظر داغ شدن
زیاد، قوس الکتریکی، قطعات ضعیف، شکستگی و یا هر شرایط غیر عادی دیگر مورد بازبینی قرار
گیرد. محفظه و بدنهها از وجود گرد و خاک و کثیفی پاک شده و تمامی هواخورها از موانع احتمالی
پاکسازی شوند. در صورت وجود فن دمنده، این وسیله باید ازنظر کارکرد، کنترل شده و در صورت
نیاز روغنکاری شود. انجام آزمونهای مقاومت عایقی، جذب دی الکتریکی و ضریب توان به عنوان
آزمونهای غیرمخرب، جهت ارزیابی شرایط عایقی ترانسفورماتور در طول زمان و به صورت منظم
توصیه میشود. با ثبت و نگهداری نتایج این آزمونها میتوان قبل از معیوب شدن کامل عایقبندی
و از کار افتادن سیستم به این نقیصه پیبرد.
ب- ترانسفورماتور روغنی
از روغن ترانسفورماتور باید به طور سالانه نمونهبرداری شده و از نظر شکست عایقی، اسیدی بودن،
رنگ، ضریب توان و پلیمریزاسیون آزمایش شود. آنالیز گاز محلول در روغن توسط آزمایشگاه دارای
صلاحیت معتبر، سالی یک بار انجام شود. نتایج این آزمایشات باید به طور منظم ثبت شده تا سابقه
تغییر خواص روغن ترانسفورماتور همواره در دسترس باشد.
تانک و بوشینگهای ترانسفورماتور از نظر نشت روغن بازرسی شوند. کلیه بوشینگها، ایزولاتورها و
جرقهگیرها از نظر وجود قطعات معیوب یا شکسته، علائم قوس الکتریکی، گرم شدگی زیاد یا ترک
خوردگی کنترل شده و از وجود هرگونه گرد و غبار پاکسازی شوند. اتصالات تمام هادیها به
ترانسفورماتور به دقت بازرسی شده و در صورت مشاهده ضعف با گشتاور مناسب آچارکشی شوند.
مبحث بیست و دوم
62
6-12-7-22باطری و شارژر باطری
الف- باطری
سطوح باطری از هرگونه گرد و غبار به طور کامل پاک شود. تمامی اتصالات تمیز شده و آچارکشی
شوند. ترمینالهای باطری با استفاده از محلول آب و جوش شیرین از وجود هرگونه خوردگی
پاکسازی شوند. در باطریهای سرب اسید، سطح و چگالی نسبی الکترولیت در سلولهای باطری
بازرسی شوند. اختلاف بیش از 50واحد بین سلولها حاکی از وجود سلول خراب در باطری است و
باید اصلاح یا تعویض شود.
ب- شارژر باطری
سطوح شارژر باید از هرگونه گرد و غبار به طور کامل تمیز شود. تمامی دریچهها باید گردگیری
شده و از باز بودن آنها اطمینان حاصل شود. ترمینالها و اتصالات آچارکشی شوند. سالم بودن
رلهها، چراغهای سیگنالها و دیگر نشانگرها کنترل شوند. یکی از عوامل پایین بودن سطح
الکترولیت در سلولهای باطری، سریع عمل نمودن و تنظیم نبودن شارژر است که باید تنظیم شود.
7-12-7-22موتورهای الکتریکی
نگهداری موتورهای الکتریکی باید بر اساس روشهای بازرسی و آزمون دقیق بوده و توسط افراد
متخصص انجام شود. عملیات تعمیر و نگهداری که باید بر روی موتور انجام شود در سه حالت،
نصب و در حال کار، نصب و بی بار و بازدید اساسی بوده و در دورههای زمانی مختلف انجام میشود.
الف- نصب و در حال کار
عملیاتی که با موتور کوپله شده با بار انجام میگیرد، به صورت زیر است:
-1بازدید ظاهری، هر 6ماه یکبار.
-2اندازهگیری دمای یاتاقان و سیم پیچها، هر 6ماه یکبار.
-3اندازهگیری و کنترل لرزش، هر 6ماه یکبار.
-4آزمایش روغن، هر 12ماه یکبار.
-5جریان الکتریکی، هر 12ماه یکبار.
7-22تأسیسات برقی
63
ب- نصب و بیبار
عملیاتی که با موتور کوپله شده که برقدار نیست انجام میگیرد، به صورت زیر است:
-1اندازهگیری مقاومت عایقی، هر 12ماه یکبار.
-2شاخص پلاریزاسیون، هر 12ماه یکبار.
-3مقاومت اهمی سیم پیچها، هر 12ماه یکبار
پ- بازدید اساسی
عملیاتی که طی یک دوره تعمیرات اساسی انجام میگیرد و ممکن است برای آن نیاز به پیاده
کردن موتور از کوپلینگ باشد، به صورت زیر است:
-1مقاومت عایقی یاتاقان، هر 60ماه یکبار.
-2اندازهگیری صحت عملکرد شافت، هر 60ماه یکبار.
-3بازدید و اندازهگیری محل استقرار یاتاقان، هر 60ماه یکبار.
-4بازدید ظاهری استاتور، هر 60ماه یکبار.
-5بازدید ظاهری روتور و شفت، هر 60ماه یکبار.
-6تمیزکاری، خشک کردن )گرم کردن( و جلا دادن، هر 60ماه یکبار.
-7مقاومت عایقی، هر 60ماه یکبار.
-8شاخص پلاریزاسیون، هر 60ماه یکبار.
-9مقاومت اهمی سیم پیچها، هر 60ماه یکبار.
-10آزمایش صاعقه، هر 60ماه یکبار.
-11بالانس بودن روتور، هر 60ماه یکبار.
-12تلفات هسته روتور و استاتور، هر 60ماه یکبار.
-13کنترل شکستگی میلههای روتور، هر 60ماه یکبار.
-14آزمایش موتور در حالت بیباری و اندازهگیری لرزش، هر 60ماه یکبار.
مبحث بیست و دوم
64
جدول شماره 1-7-22دوره تناوب بازرسی

شماره

موضوع

شماره بند

زمان دوره تناوب

 

1

تابلوهای برق

1-12-7-22

سالانه یکبار

 

2

رلههای حفاظتی

2-12-7-22

سالانه یکبار

 

3

کلیدهای اتوماتیک

3-12-7-22

سالانه یکبار

 

4

کابل، کانال و باس داکت

4-12-7-22

سالانه یکبار

 

5

ترانسفورماتور

5-12-7-22

سالانه یکبار

 

6

باطری و شارژر باطری

6-12-7-22

سالانه یکبار

 

7

موتورهای
الکتریکی در
حالت نصب و
در حال کار

بازدید ظاهری

-الف7-12-7-22

هر 6ماه یکبار

اندازهگیری دمای یاتاقان و سیمپیچها

هر 6ماه یکبار

     

اندازهگیری و کنترل لرزش

هر 6ماه یکبار

     

آزمایش روغن

سالانه یکبار

     

جریان الکتریکی

سالانه یکبار

     

8

موتورهای
الکتریکی در
حالت نصب و
بیبار

اندازهگیری مقاومت عایقی

-ب7-12-7-22

سالانه یکبار

شاخص پلاریزاسیون

سالانه یکبار

     

مقاومت اهمی سیمپیچها

سالانه یکبار

     

9

بازدید اساسی موتورهای الکتریکی

-7-12-7-22پ

هر پنج سال

 


8-22تأسیسات گازرسانی ساختمانها
65
8-22تأسیسات گازرسانی ساختمانها
1-8-22کلیات
تأسیسات گاز داخل ساختمانها ممکن است به دلایل مختلفی از جمله، خوردگی، فرسودگی،
تغییرات، تعمیرات ساختمانی و تخریب، دچار نقص شده و باعث وقوع حوادثی مانند گاز گرفتگی،
ایجاد حریق و انفجار، آلودگی محیط زیست و مسمویتهای ناشی از آن شده و ایمنی ساکنین را به
مخاطره اندازند. از اینرو کلیه تأسیسات و تجهیزات گازسوز نصب شده در ساختمانها باید هنگام
بهرهبرداری، در دورههای زمانی مشخص، مورد بازرسی قرار گرفته و از ایمن بودن آنها اطمینان
حاصل شود.
هدف این فصل تعیین حداقل الزاماتی است که باید برای جلوگیری از بروز خطرات مختلف، در
زمان بهرهبرداری از تأسیسات گازرسانی ساختمانها، رعایت شود.
2-8-22بازدید توسط مسئول نگهداری ساختمان
مسئول نگهداری ساختمان باید شبکه لولهکشی گاز و تجهیزات نصب شده در ساختمانها و
محوطه آنها را به صورت ادواری بازدید نموده و از سلامت عملکرد اجزا و متعلقات به کار رفته،
عدم وجود نشتی و تغییرات بدون مجوز، اطمینان حاصل نماید و گزارش آن را در پرونده نگهداری
ساختمان ثبت و بایگانی نماید.
مبحث بیست و دوم
66
1-2-8-22دودکشها و متعلقات
دودکش وسایل گازسوز و متعلقات آن باید به صورت مداوم مورد بازرسی قرار گیرد. مسئول
نگهداری ساختمان باید حداقل هر سه ماه یک بار و در مواقعی که تغییرات شدید جوی مانند
کاهش یا افزایش شدید دمای هوا، باد شدید یا طوفان، رخ دهد، از دودکش، محل اتصال دودکش به
دستگاه گازسوز، مسیر عبور، اتصالات و کلاهک آن بازدید و از باز بودن مجرای دودکش، سالم بودن
مسیر، دودبند بودن اتصالات و محل اتصال به دستگاه گازسوز و نصب و سالم بودن کلاهک،
اطمینان حاصل نماید و در صورت مناسب نبودن وضعیت دودکش و متعلقات آن، اقدام لازم در
ارتباط با اصلاح را انجام داده و پس از حصول اطمینان از صحت آنها، گزارشی تهیه و در پرونده
مربوط به نگهداری ساختمان ثبت و بایگانی نماید.
2-2-8-22مجاری تهویه
مجاری تهویه باید به صورت مداوم مورد بازرسی قرار گیرد. مسئول نگهداری ساختمان باید حداقل
هر سه ماه یکبار و در مواقعی که تغییرات شدید جوی مانند کاهش یا افزایش شدید دمای هوا، باد
شدید یا طوفان، رخ دهد، نسبت به بازرسی مجاری تهویه اقدام و از باز بودن آنها اطمینان حاصل
نماید و در صورت مناسب نبودن وضعیت، باید اقدام لازم در ارتباط با اصلاح را انجام داده و پس از
حصول اطمینان از صحت آنها، گزارشی را تهیه و در پرونده مربوط به نگهداری ساختمان بایگانی
نماید.
3-2-8-22تجهیزات گازسوز ثابت
تجهیزات گازسوز ثابت وسایلی مانند اجاقگاز، آبگرمکن و سایر دستگاههایی هستند که در زمان
بهرهبرداری در محل خود به صورت ثابت نصب شدهاند. تجهیزات گازسوز ثابتی که دارای دودکش
میباشند باید حداقل هر سه ماه یک بار و نیز در مواقعی که تغییرات شدید جوی مانند کاهش یا
افزایش شدید دمای هوا، باد شدید یا طوفان، رخ دهد، توسط مسئول نگهداری ساختمان مورد
بازدید قرار گیرد. این تجهیزات و متعلقات آنها باید از نظر صحت عملکرد، تناسب با فضای محل
نصب، نشتی و عدم ایجاد آلایندگی، کنترل شوند. سایر تجهیزات گازسوز ثابت و متعلقات آنها که
8-22تأسیسات گازرسانی ساختمانها
67
نیازی به دودکش ندارند، باید هر شش ماه یکبار از نظر صحت عملکرد، نشتی، عدم ایجاد
آلایندگی و تناسب با فضای محل نصب، مورد بازدید قرار گیرند. گزارش کلیه بازدیدها باید در
پرونده نگهداری ساختمان بایگانی شود.
4-2-8-22تجهیزات گازسوز فصلی
تجهیزات گازسوز فصلی وسایلی مانند بخاری هستند که در دورههای خاصی از سال مورد
بهرهبرداری قرار میگیرند. این تجهیزات و متعلقات آنها باید از نظر صحت عملکرد، عدم ایجاد
آلایندگی و نشتی، سالانه حداقل سه بار، در زمان نصب و راهاندازی، بهرهبرداری و هنگام
جمعآوری، توسط مسئول نگهداری ساختمان بازدید شوند. علاوه بر این تجهیزات باید هنگام
تغییرات شدید آب و هوایی کنترل شوند. در صورت وجود هرگونه اشکال یا عدم کارکرد مناسب،
تجهیزات باید توسط افراد دارای صلاحیت معتبر تعمیر شوند. مسئول نگهداری ساختمان در هر
دوره بازدید باید پس از حصول اطمینان از صحت عملکرد تجهیزات، گزارشی تهیه و در پرونده
مربوط به نگهداری ساختمان بایگانی نماید.
تبصره :1هنگام جمعآوری تجهیزات گازسوز باید انتهای شیر مصرف توسط درپوش فولادی مسدود
و آببند شود.
تبصره :2مجاری تهویه محل نصب تجهیزات گازسوز گرمایشی فصلی و دودکش و متعلقات مربوط
به وسایلی که دارای دودکش باشند، باید در کلیه مراحل بازدید دستگاه، کنترل شوند.
5-2-8-22شیلنگهای گاز
مسئول نگهداری ساختمان باید در هر مرحله بازرسی تجهیزات گازسوز، شیلنگهای رابط بین شیر
مصرف تا وسیله گازسوز را مورد بازدید قرار داده و از عدم نشتی و سالم بودن آنها اطمینان حاصل
نماید. در صورت وجود هر گونه اشکال ظاهری مانند ترک و یا شکنندگی باید شیلنگ رابط تعویض
شود. شیلنگهای مخصوص گاز باید هر پنج سال با شیلنگ نو و مخصوص گاز تعویض شوند.
استفاده از شیلنگهای مستعمل مجاز نیست.
مبحث بیست و دوم
68
6-2-8-22لولهکشی گاز
مسئول نگهداری ساختمان باید لولهکشی گاز را سالانه حداقل یکبار به صورت ظاهری مورد بازدید
قرار داده و هر گونه عیب ظاهری مانند زنگزدگی، پوسته شدن یا کنده شدن رنگ را برطرف نماید.
تبصره: برای لولهکشی توکار باید انتهای لولهها که به صورت روکار است مورد بازدید قرار گرفته و
در صورت وجود عیب ظاهری، برطرف شود.
کلیه لولهکشیها باید با استفاده از تجهیزات و روش نشتیابی مطابق مبحث هفدهم مقررات ملّی
ساختمان، سالانه یکبار مورد آزمایش نشتی قرار گیرند. برای نشتیابی باید از محلول آب و صابون
یا آب و مایع دستشویی استفاده شود.
تبصره: تحت فشار قرار دادن لوله گازدار با هوا یا اکسیژن برای پیدا کردن نشتی به هیچوجه مجاز
نیست و باید با استفاده از گاز نیتروژن یا گازهای خنثی استفاده شود.
7-2-8-22شیرها
کلیه شیرهای مورد استفاده در شبکه گاز باید حداقل سالانه یک بار از نظر نشتی آزمایش شوند و
وضعیت ظاهری آنها بررسی شود. در صورت بروز نشتی باید شیر تعویض شود.
8-2-8-22کنتور و تنظیمکنندة فشار گاز
کنتور و تنظیمکنندة فشار گاز باید سالانه یکبار بازدید شده و در محل خود محکم نصب باشند،
علاوه بر آن کنتور گاز باید در وضعیت تراز قرار داشته باشد. مسئول نگهداری ساختمان باید از
آنها نگهداری لازم را به عمل آورده و در صورت مشاهده هرگونه اشکال به شرکت گاز ناحیه اطلاع
دهد.
9-2-8-22شیر اصلی گاز)شیر بعد از کنتور(
مسئول نگهداری ساختمان باید شیر اصلی گاز را حداقل سالانه یکبار بازدید کرده و وضعیت
ظاهری، نشتی و عملکرد آن را کنترل کند و از وجود پلاک مشخصات کنار آن که تعیین کننده
واحد مربوط به آن شیر است، اطمینان حاصل نماید.
8-22تأسیسات گازرسانی ساختمانها
69
10-2-8-22اتصال زمین
از لولهکشی گاز نباید به منظور اتصال زمین استفاده شود. مسئول نگهداری ساختمان باید طی
بازدیدهای دورهای سه ماهه، اتصال الکتریکی لولهکشیگاز را بررسی نماید و در صورت وجود
هرگونه اتصال الکتریکی نسبت به برطرف نمودن آن توسط افراد ذیصلاح اقدام نماید.
11-2-8-22نقشه چون ساخت لولهکشی گاز ساختمان
مالک )یا مالکین( ساختمانها و مجموعهها باید یک نسخه از نقشه چونساخت لولهکشی گاز
ساختمان و محوطه را به مسئول نگهداری ساختمان تحویل دهد. مسئول نگهداری ساختمان
موظف است نقشه چون ساخت لولهکشی گاز ساختمان و محوطه را برای آگاهی از مسیرهای عبور
لولة گاز داخل یا خارج از ساختمان در پرونده نگهداری ساختمان بایگانی نماید. هرگونه تغییر در
تجهیزات گازرسانی و لولهکشی گاز در دوره نگهداری باید با رعایت شرایط آسایش و ایمنی ساکنین
و اخذ مجوز از مراجع ذیصلاح بوده و بر اساس مبحث هفدهم مقررات ملّی ساختمان باشد. مسئول
نگهداری ساختمان موظف است نقشه چون ساخت تغییرات را تهیه و در پرونده نگهداری ساختمان
بایگانی نماید.
3-8-22بازرسی توسط بازرس
بازرس باید دارای صلاحیت طراحی و نظارت لولهکشیگاز طبیعی ساختمانها بوده و در دورههای
زمانی تعیین شده مطابق بند 4-8-22از کل لولهکشی گاز ساختمان، اجزا و متعلقات، تجهیزات و
دستگاههای گازسوز بازدید به عمل آورد و ضمن مطابقت شبکه گاز با نقشه چونساخت، از صحت
عملکرد شبکه گاز و تجهیزات مربوطه از نظر وضعیت ظاهری، عدم وجود نشتی )آزمون نشتی طبق
مبحث هفدهم مقررات ملّی ساختمان(، عدم ایجاد آلایندگی محیط زیست، سالم و باز بودن
دودکشها و متعلقات مربوطه، سالم و باز بودن مجاری تهویه هوا و سایر متعلقات و تجهیزات مرتبط
نصب شده، عدم تغییرات مغایر با الزامات مجموعه مباحث مقررات ملّی ساختمان و رعایت موارد
ایمنی الزامات این مبحث و مبحث هفدهم مقررات ملّی ساختمان اطمینان حاصل نموده و گزارش
مکتوبی تهیه و اصل آن را به مراجع ذیصلاح و رونوشت آن را به مسئول نگهداری ساختمان جهت
مبحث بیست و دوم
70
ثبت و بایگانی در پرونده نگهداری ساختمان تحویل دهد. در صورت وجود هر گونه مغایرت با
الزامات این مبحث و مبحث هفدهم مقررات ملّی ساختمان یا اشکال در سیستم، بازرس باید
گزارش آن را به مراجع ذیصلاح برای اقدام بعدی اعلام نموده و یک نسخه از رونوشت آن را به
مسئول نگهداری ساختمان برای اصلاح تحویل نماید.
تبصره :1مسئول نگهداری ساختمان موظف است بلافاصله پس از دریافت رونوشت، نسبت به اصلاح
موارد مغایر اقدام نموده و پس از اصلاح مطابق مبحث هفدهم مقررات ملّی ساختمان
مراتب را جهت انجام بازرسی به مراجع ذیصلاح اعلام نماید. مسئول نگهداری ساختمان
باید در زمان بازرسی شرایط لازم برای انجام بازرسیها را فراهم نماید.
تبصره :2چنانچه بازرس در زمان بازرسی مغایرتهایی را مشاهده نمود که سبب سلب آسایش،
بهداشت و ایمنی ساکنین ساختمان یا مجموعه باشد باید گزارشی را به مراجع ذیصلاح
برای اقدام اضطراری ارائه نماید.
4-8-22دوره تناوب بازرسی
دوره تناوب بازرسی شبکه لولهکشی گاز برای کلیه ساختمانهای مشمول این مقررات دو سال
میباشد. علاوه بر آن در صورت هر گونه تغییر در شبکه لولهکشی گاز، سیستم باید بازدید شده و
تأییدیه صحت عملکرد آن صادر و در پرونده نگهداری ثبت و بایگانی شود.
5-8-22تعمیرات و تغییرات شبکه لولهکشی گاز
مسئولیت نگهداری از شبکه لولهکشی گاز ساختمان و تجهیزات نصب شده مرتبط، با مسئول
نگهداری ساختمان است و چنانچه در شبکه لولهکشی گاز ساختمان نیاز به تعمیرات یا تغییرات
باشد، باید مطابق مبحث هفدهم مقررات ملّی ساختمان عمل شود. مسئول نگهداری ساختمان قبل
از انجام هرگونه تعمیر یا تغییر در سیستم لولهکشی گاز ساختمان باید مراتب را به اطلاع شرکت
گاز ناحیه مربوطه رسانده و طبق ضوابط، مجوز لازم را اخذ نماید.
تبصره: مسئول نگهداری ساختمان باید در ساختمانهایی که دارای لولهکشی گاز طبیعی هستند،
قبل از انجام هرگونه تغییرات ساختمانی که منجر بهکم شدن فضا یا مسدود یا کاهش سطح
8-22تأسیسات گازرسانی ساختمانها
71
مجاری پیشبینی شده برای تأمین هوای مورد نیاز احتراق شود، مجوز لازم را از مراجع
ذیصلاح دریافت نماید.
6-8-22ایمنی دوره بهره برداری
مسئول نگهداری ساختمان باید کلیه ضوابط و دستورالعملهای ایمنی استفاده از گاز طبیعی را
مطابق مبحث هفدهم مقررات ملّی ساختمان رعایت نماید.
تبصره: مسئول نگهداری ساختمان باید یک نسخه از بخش پیوست یک )راهنمای ایمنی( مبحث
هفدهم مقررات ملّی ساختمان را تهیه نموده و در اختیار ساکنین هر واحد مسکونی قرار دهد.
7-8-22تخریب و نوسازی ساختمان
مسئول نگهداری ساختمان باید قبل از اقدام به تخریب و نوسازی ساختمان، شرکت گاز ناحیه را
مطلع نموده و پس از اخذ مجوز، نسبت به جمعآوری لولهکشی گاز اقدام نماید.
8-8-22صدمات وارده به شبکه لولهکشی گاز ساختمان
در صورتیکه به شبکه لولهکشی گاز ساختمان آسیب وارد شود، مسئول نگهداری ساختمان باید
بلافاصله جریان گاز را از طریق شیر اصلی قطع و به شرکت گاز ناحیه اطلاع دهد و تا زمان قطع
کامل گاز، ایمنی داخل و خارج ساختمان را کنترل نماید. در موارد اضطراری بستن شیر قفلی روی
علمک مجاز است.
تبصره: مسئول نگهداری ساختمان باید برای برطرف نمودن صدمات وارده به شبکه لوله کشی گاز،
از طریق افراد حقیقی یا حقوقی ذیصلاح اقدام نماید.
9-8-22بازسازی اجزای تخریب یا تضعیف شده ساختمان
هر یک از اجزای ساختمان که بر اثر تخریب، بریدن، شکافتن یا سوراخ کردن به منظور اجرا یا
تعمیرات شبکة لولهکشی گاز ساختمان، ضعیف شده یا آسیب ببیند، باید پس از خاتمه لولهکشی
مبحث بیست و دوم
72
گاز، تعمیر و تقویتشده و به حالت ایمن و بیخطر، بازسازی شود.
10-8-22نشت گاز
در صورت وجود نشتی در شبکه گاز ساختمان، مسئول نگهداری ساختمان باید از طریق افراد
ذیصلاح جهت برطرف نمودن نشتی اقدام نماید. علاوه بر آن در موارد نشت گاز اقدامات فوری و
همزمان ذیل باید انجام شود:
- اطاق، ساختمان و یا محوطه آلوده به گاز از کلیه ساکنین آن تخلیه شود.
- درها و پنجرههای محلی که گاز در آن جمع شده است، باز و توسط حوله مرطوب جریان خروج
گاز تسریع شود.
- از هرگونه امکانات باید برای از بین بردن کلیه منابع تولید احتراق استفاده شود. کشیدن سیگار،
روشن کردن کبریت، قطع و وصل کلیدها و وسایل برقی یا باز کردن در کورهها ممنوع است.
درصورت امکان، جریان اصلی برق از محل دورتری قطع شده تا کلیدهای خودکار برقی نیز در
محوطه خطرناک نتوانند عمل نمایند.
- جریان گاز به محوطه مربوطه قطع شود.
- ساختمانهای مجاور نیز از نظر آلوده شدن به گاز بازرسی شود.
- مراتب به شرکت ملّی گاز ایران اطلاع داده شود.
11-8-22قطع جریان گاز
مسئول نگهداری ساختمان باید قبل از قطع جریان گاز ساختمان، جز در مواقع اضطراری، تمام
مصرف کنندگانی را که از آن شبکه استفاده میکنند، مطلع نماید.
9-22حفاظت در برابر حریق
73
9-22حفاظت در برابر حریق
1-9-22کلیات
این فصل حداقل الزاماتی را که به منظور نگهداری و بهرهبرداری مناسب از تأسیسات و تجهیزات
حفاظت مقابل حریق در ساختمانها نصب یا پیشبینی شده است را تعیین میکند. نگهداری
مناسب از تجهیزات نصب شده سبب افزایش طول عمر آنها شده و احتمال بروز خطا، خرابی یا
عملکرد نامناسب را در مواقع اضطراری کاهش میدهد، از اینرو با انجام تمهیدات لازم در زمان
بهرهبرداری و بازرسیهای دورهای میتوان به این اهداف دست یافت.
2-9-22الزامات عمومی
ضوابط و مقررات حفاظت در مقابل حریق باید مطابق الزامات مجموعه مباحث مقررات ملّی
ساختمان به ویژه مبحث سوم مقررات ملّی ساختمان و قوانین سازمان آتشنشانی برای کلیه
ساختمانهای با کاربریهای مندرج در قانون نظام مهندسی رعایت شود.
3-9-22بازدید توسط مسئول نگهداری ساختمان
به منظور مشخص کردن وضعیت بخشها و تجهیزات مرتبط با حفاظت ساختمان در مقابل حریق
باید بازدیدهای متناوب انجام شود. مسئول نگهداری ساختمان باید حداقل هر سه ماه یک بار نسبت
به کنترل و بازدید از ساختمانها اقدام و نتایج حاصل از بازدید را ثبت و در پرونده نگهداری
ساختمان بایگانی نماید. در صورت مشاهده هرگونه مغایرت با اصول ایمنی و الزامات مباحث
مبحث بیست و دوم
74
مقررات ملّی ساختمان، مسئول نگهداری ساختمان باید موارد را گزارش و نسبت به اصلاح از طریق
افراد ذیصلاح اقدام نماید. بازدید قسمتهای مختلف توسط مسئول نگهداری ساختمان شامل موارد
زیر است ولی محدود به آنها نمیشود.
تبصره: علاوه بر بازدیدهایی که مسئول نگهداری ساختمان به صورت ادواری انجام میدهد باید
پس از بروز آتشسوزی و هرگونه تعمیر، تغییر یا اشکال پیش آمده، سیستم به طور کامل
مورد بازدید واقع شده و از صحت عملکرد کلیه بخشهای آن اطمینان حاصل شود.
1-3-9-22قابلیت دسترسی
هر ساختمان باید قابل دسترسی برای مأموران آتشنشانی و وسائل مورد نیاز آنها باشد. فضای
اطراف ساختمان و مسیرهای دسترسی همواره باید باز باشد و مسئول نگهداری ساختمان باید از باز
بودن آنها اطمینان حاصل نماید. باید در این ارتباط کنترل و در صورت عدم وجود شرایط کافی،
مسئول نگهداری ساختمان باید هشدارهای لازم را با نصب تابلویی که در معرض دید کلیه ساکنین
باشد، بدهد.
2-3-9-22تحمل بار محل تردد اتومبیل
در ساختمانهائی که دارای محوطه باز بوده و امکان ورود ماشین آتشنشانی در محوطه آنها وجود
دارد، باید کف محوطه و راههای دسترسی برای اطمینان از تردد ایمن ماشینهای سنگین از نظر
تحمل بار بررسی و کنترل شود.
3-3-9-22محوطه پلکان، و راههای ارتباطی
محوطه پلکان و راههای ارتباطی باید مطابق موارد ذیل کنترل شود:
الف- معابر دسترسی به دهلیز پلکان و راههای خروجی آن باید کاملاً باز و قابل دسترسی باشد.
ب- در مواردی که پلکان فرار در داخل ساختمان واقع است، باید دربهای ورود در هر طبقه به
آسانی بازشده و خود به خود بسته شوند )آسان بازشو و خود بست.(
پ- باید ایمنی مکانی که راههای پلکان فرار به آن میرسد کنترل شود.
9-22حفاظت در برابر حریق
75
ت- عملکرد تهویه مکانیکی و فشار مثبت هوا در دهلیز پلکانی که به هوای باز ارتباط ندارند، کنترل
شود.
4-3-9-22سیستمهای اعلام حریق
سیستمهای اعلام حریق و متعلقات آنها باید برای موارد زیر بازرسی و کنترل شوند و اطمینان
حاصل شود که عملکرد لازم و کافی را در موارد ضروری دارا باشند:
الف- کلیه دتکتورها.
ب- کلیه شستیها.
پ- کلیه آژیرها.
ت- چراغهای کنترل شونده از راه دور.
ث- باطریهای سیستم اضطراری.
ج- بخشهای مختلف مدارهای ارتباطی اعم از کابلها و سیمها و سایر اجزا و متعلقات سیستم.
5-3-9-22شبکه آب آتشنشانی ساختمان
موارد زیر باید در مورد شبکه آب آتشنشانی ساختمان بازررسی و نسبت به صحت عملکرد آنها
اطمینان حاصل شود.
الف- عملکرد پمپ و متعلقات برقی و مکانیکی افزایش فشار.
ب- شبکه لولههای آبرسانی، خشک و تر.
پ- مخزن ذخیره آب از نظر حجم آب موجود، پوسیدگی، نشتی و حفاظت در برابر یخزدگی و
کنترل لولهها، شیرها و اتصالات مربوط به آن.
ت- کنترل جعبههای آتشنشانی از نظر ظاهری، باز و بسته شدن درب و وجود کلید در محل
مخصوص، کنترل قرقرههای شیلنگ توزیع آب و اتصالات مربوطه.
ث- کنترل سیستم برق اضطراری و صحت عملکرد آن.
ج- کنترل شبکه بارنده، افشانهها و متناسب بودن نوع آنها با محل نصب.
چ- کنترل وجود برچسب مخصوص راهنمایی محل اتصال شبکه آب شهری و سیستم آتشنشانی.
مبحث بیست و دوم
76
6-3-9-22خاموش کنندههای دستی
انواع این وسائل باید از نظر تناسب با نوع حریق، تعداد، سالم بودن و عملکرد مناسب، وضعیت نصب
و دسترسی و تاریخ شارژ بازرسی و کنترل شوند.
7-3-9-22موتورخانه
با توجه به اینکه موتورخانه در ساختمان از جمله محلهائی است که در آن پتانسیل ایجاد حریق
زیاد است، از اینرو باید نسبت به نگهداری و برقراری شرایط ایمنی آن در مقابل حریق توجه
ویژهای شود. در موتورخانهها باید موارد ذیل کنترل و بازرسی شود:
الف- نوع، تعداد و محل نصب خاموشکنندهها و تناسب آنها با وسعت و تجهیزات موتورخانه.
ب- تهویه و تأمین هوای لازم برای احتراق و تجهیزات تخلیه دود.
پ- راههای دسترسی و باز بودن مسیر تردد.
8-3-9-22پارکینگ
موارد زیر باید در پارکینگها کنترل شده و صحت عملکرد آنها مشخص شود:
الف- شبکه بارنده و شبکه آب آتشنشانی و جعبهها و متعلقات نصب شده.
ب- سیستمهای تهویه و تخلیه هوا.
پ- سیستم کشف و اعلام حریق و محل و وضعیت نصب آنها.
ت- راههای خروجی و نشانگرهای خروجی.
ث- چراغهای اضطراری و تابلوهای هشدار دهنده.
4-9-22دوره تناوب بازرسی
بازرسی توسط بازرس باید سالانه یکبار انجام شده و علاوه بر بازرسی موارد فوق بازرس باید سوابق
ثبت شده در پرونده نگهداری ساختمان را بررسی و چنانچه اشکالی مشاهده شود راهکارهای لازم
در ارتباط با اشکالات را ارائه نماید.
10-22آسانسورها و پلکان برقی
77
10-22آسانسورها و پلکان برقی
1-10-22کلیات
بهکارگیری آسانسورها و پلههای برقی در ساختمانها برای تسهیل جابجایی بین طبقات غیر
همسطح صورت میگیرد. این تجهیزات شامل سیستمهای برقی و مکانیکی بوده و برای داشتن
عملکرد ایمن و مطلوب نیاز به کنترل و بازرسی مداوم دارند. هدف این فصل تعیین حداقل الزاماتی
است تا تمهیدات لازم برای بهرهبرداری ایمن و مناسب از این تجهیزات فراهم شود.
2-10-22الزامات عمومی
کلیه مقررات و اصول ایمنی باید مطابق با مباحث مقررات ملّی ساختمان و ضوابط تعیین شده از
طرف سازمان ملّی استاندارد ایران برای آسانسورها و پلههای برقی که در ساختمانها نصب شدهاند
یا نصب خواهند شد، رعایت شود. با توجه به ماهیت آسانسورها و پلههای برقی، برای حصول اطمینان
از عملکرد مناسب و داشتن ایمنی کافی در دوره بهرهبرداری، نیاز به انجام بازرسیهای ادواری و
نگهداری مناسب از این تجهیزات میباشد.
3-10-22بازرسی و نگهداری توسط مسئول نگهداری ساختمان
مالک یا نماینده قانونی او باید مسئول نگهداری ساختمان را برای انجام بازدیدهای ادواری و
نگهداری مشخص نماید. این اشخاص باید دارای صلاحیت معتبر نگهداری آسانسور و پلهبرقی از
مبحث بیست و دوم
78
مراجع ذیصلاح بوده و حداقل ماهانه یکبار از کلیه قطعات و تجهیزات اعم از برقی و مکانیکی
بازدید نموده و گزارشی از نتیجه بازدید را در پرونده نگهداری ساختمان ثبت نمایند. مسئول
نگهداری ساختمان در زمان بازدید باید کلیه قطعات را به طور کامل کنترل و عملکرد آنها را
بررسی نماید. چنانچه در بازدیدهای ادواری مشخص شود که قطعه یا قطعاتی نیاز به تعمیر، تنظیم
یا تعویض دارند، باید مسئول نگهداری ساختمان نسبت به اصلاح یا تعویض آن اقدام نموده و تا
نصب قطعه و عدم حصول اطمینان از عملکرد ایمن و مناسب، دستگاه باید خاموش شود. مسئول
نگهداری ساختمان باید با نصب اطلاعیه بر روی کلیه درهای آسانسورها و در قسمت ورودی
پلههای برقی خرابی یا خارج از سرویس بودن دستگاه را به استفادهکنندگان اطلاع دهد.
4-10-22بازرسی توسط بازرس
بازرسی آسانسورها و پلههای برقی باید حداقل سالانه یکبار توسط بازرس انجام شود. در
بازرسیهای سالانه اگر مغایرتی با اصول ایمنی و مباحث مقررات ملّی ساختمان مشاهده شود،
دستگاه تا رفع مغایرت باید خاموش شود. در صورت نیاز، بازرس میتواند از خدمات افراد متخصص
یا مشاور استفاده نماید و چنانچه نیاز به انجام آزمون قطعه یا قطعات خاصی باشد، مسئول نگهداری
ساختمان باید تمهیدات لازم برای این کار را فراهم نماید. بازرس باید مجوز استفاده از دستگاه را در
صورتی صادر نماید که الزامات مربوط به استاندارد، مبحث پانزدهم مقررات ملّی ساختمان و اصول
ایمنی رعایت شده باشد.
5-10-22تغییرات سیستم و تجهیزات کنترلی خاص
اگر مسئول نگهداری ساختمان برای افزایش ایمنی و آسایش استفادهکنندگان تصمیم به انجام
تغییرات در سیستم یا نصب تجهیزات کنترلی خاص که در زمان طراحی و نصب دستگاه پیشبینی
نشده است را داشته باشد، در صورت مطابقت با الزامات مباحث مقررات ملّی ساختمان بلامانع است
و اجرای این تغییرات باید توسط اشخاص دارای صلاحیت انجام شود. دستگاه پس از انجام تغییرات
باید توسط بازرس مورد بازرسی واقع شده و در صورت رعایت الزامات مباحث مقررات ملّی
ساختمان، مجوز استفاده از آن صادر شود.