منوی محصولات
منوی محصولات

گزارش کارآموزی پستهای ۶۳، ۲۳۰، ۴۰۰ کیلو ولت – برق قدرت

یکشنبه ۱۶ دی ۱۳۹۷

نکته: با توجه به اشکالات موجود در تصاویر این بخش، در پایان مقاله، اصل فایل ضمیمه شده است

پست های

KV 63 ،KV230 وKV 400

 

ارائه دهنده:

حامد ملک علایی

 

 

استاد راهنما :

جناب آقای دکتر علی نژاد

 

 

 

تابستان 1386

 

عکس هایی از پست 63 میرحاج

فهرست مطالب

مقدمه. 4

انواع پست... 5

براساس نوع عایق.. 5

بر اساس محل احداث و نصب تجهیزات... 6

اجزاء تشکیل دهنده پست... 6

ترانس زمین.. 6

ترانس مصرف داخلی.. 6

سویچگر. 7

اصول کار ترانسفورمر. 10

تعریف ترانسفورمر. 10

اجزاء ترانسفورمر. 10

انواع اتصال سیم پیچ.. 10

ترانسفورمرهای پست 63 میرحاج.. 10

ترانسفورمر ولتاژ(PT,VT). 12

ترانسفورمر جریان(CT). 12

حفاظتهای ترانس.... 13

فیدر. 14

انواع فیدر. 14

زمین کردن.. 15

انواع زمین کردن.. 15

روشهای زمین کردن.. 16

ولتاژهای کمکی.. 16

1ـ ولتاژکمکی (DC 110). 16

2ـ ولتاژکمکی (AC). 17

اندازه گیری.. 17

اینترلاکها و انواع آنها 17

رله و حفاظت... 18

رله فرکانس.... 22

عملکرد رلهً بوخهلتز. 23

سیستم آلارم. 23

سکسیونر تیغه ای یا اره ای.. 24

سکسیونر کشویی.. 24

سکسیونر دورانی.. 24

سکسیونر قیچی ای یا پانتوگراف... 24

سکسیونر با قطع زیر بار. 24

مدار شکن.. 25

شین وشین بندی.. 26

الف – شین ساده. 26

قطع طولی شین.. 27

ب- شین چندتایی یا مرکب... 27

استفاده ازشین کمکی.. 28

شین سه تایی.. 28

مشخصات وطرزانتخاب شین فشارضعیف.... 28

مشخصات فنی پست 400 آهوان سمنان.. 29

دیسپاچینگ فوق توزیع سمنان.. 30

انجام بازدیدهای دوره ای و تعمیرات... 30

وظایف اپراتور پست... 31

سایر فعالیت های صورت گرفته در طول دوره کارآموزی.. 32

شرکت در جلسات ایمنی.. 32

نرم افزار پخش بار SABA... 32

ضمیمه (A) : راهنمای رله MiCOM P441.. 33

ضمیمه  (B):  دیاگرام های تک خطی پست میرحاج.. 59

ضمیمه(C) : پیک بار و موقعیت تب چنجر. 63

اصطلاحات و واژه نامه. 64

تشکر و قدردانی.. 65


مقدمه

پست های 63 ، 230 و 400 کیلوولت همگی در دسته بندی پست ها در رده پست های تبدیل ولتاژ قرار می گیرند. در نتیجه عمده اطلاعات و دانستنی های مربوط به آن یکسان است و تفاوت محسوس آنها در سطح ولتاژی کاری آنها می باشد. بر این اساس عمده مدت کارآموزی در پست 63 کیلوولت سپری شد.زیرا علاوه بر مشابه بودن روال کاری با پست های دیگر، در این پست ها امکان مشاهده تغییرات بار در محدوده بیشتر وجود دارد که سبب درک راحت تر و صحیح تر از ماهیت پست های تبدیل و مصرف کننده ها می گردد.

برای آگاهی از اختلافات جزیی پست ها ، مخصوصا آشنایی کلی با تجهیزاتی که در پست 63 مورد استفاده ندارد ، سهم کوچکی از مدت کارآموزی به حضور در پست 400 آهوان اختصاص یافت.همچنین از فرصت بوجود آمده در مقاطع زمانی مختلف برای بازدید از مرکز دیسپاچینگ فوق توزیع و شرکت در جلسات ایمنی استفاده شد.

پست 63 کیلوولت شهید میرحاج در منطقه غربی شهر سمنان قرار دارد و به عنوان قدیمی ترین و مهمترین پست فوق توزیع این شهر مطرح است. این پست ، توان بخش اعظم شهر سمنان و همچنین قسمتی از توان "سرخه" را (بصورت رزرو) تامین می نماید. فیدر تعاون،سعدی،سرخه و ... از جمله فیدرهای خروجی این پست محسوب می شود.

پست 63 – شهید میرحاج در سال 1362 هجری شمسی و با نصب و راه اندازی دو ترانسفورمر به ظرفیت هر یک ، MVA30 راه اندازی شد که این دو ترانسفورمر هنوز هم به کار خود ادامه می دهند.

لازم به ذکر است که این پست ظرفیت چهار ترانسفورمر را دارد که بسته به نیاز شبکه و برنامه های توسعه آتی می تواند از این ظرفیت بالقوه استفاده نماید.

 برق ورودی پست از طریق یک دکل فشارقوی سه سیمه (دو مداره) که دارای ولتاژ 63 کیلوولت است پس از گذر از مجموعه ای از کلیدهای مدارشکن[1]، سکسیونرها ، ترانسفورمرهای اندازه گیری ولتاژ[2] (P.T.) و جریان[3] (C.T.) وارد ترانسفورمر با نسبت تبدیل 63kv/20kv شده و توان خروجی از طریق مجموعه ای از کابل های زیر زمینی به خارج از پست هدایت می گردد.

 

تعریف پست

پست محلی است که تجهیزات انتقال انرژی درآن نصب وتبدیل ولتاژ انجام می شودوبا استفاده از کلید ها امکان انجام مانورفراهم می شود درواقع کاراصلی پست مبدل ولتاژ یاعمل سویچینگ بوده که دربسیاری از پستها ترکیب دو حالت فوق دیده می شود. در خطوط انتقال DC چون تلفات ناشی از افت ولتاژ ندارد وتلفات توان انتقالی بسیار پایین بوده ودر پایداری شبکه قدرت نقش مهمّی دارند لذا اخیرا ُ این پستها مورد توجه قراردارند ازاین پستها بیشتردر ولتاژهای بالا (800 کیلو ولت وبالاتر) و در خطوط طولانی به علت پایین بودن تلفات انتقال استفاده می شود.

درشبکهای انتقال DC درصورت استفاده ازنول زمین می توان انرژی الکتریکی دا توسط یک سیم به مصرف کننده انتقال داد.

پست 63 میرحاج از نوع پست معمولی[4] با عایق هوا بین فازهای آن است و سیستم زمین آن بصورت مش (شبکه مسی) است.

انواع پست

پستها را می توان ازنظر نوع وظیفه,هدف,محل نصب,نوع عایقی, به انواع مختلفی تقسیم کرد. براساس نوع وظیفه وهدف ساخت:

  • پستهای افزاینده
  • پستهای انتقال انرژی
  • پستهای سویچینگ
  • کاهنده فوق توزیع .

براساس نوع عایق

پستها با عایق هوا, پستها با عایق گازی( که دارای مزایای زیراست):

پایین بودن مرکز ثقل تجهیزات در نتیجه مقاوم بودن در مقابله زلزله,کاهش حجم, ضریب ایمنی بسیار بالا باتوجه به اینکه همهً قسمت های برق دار و کنتاکت ها در محفظهً گازSF6 امکان آتش سوزی ندارد, پایین بودن هزینهً نگهداری باتوجه به نیاز تعمیرات کم تر, استفاده در مناطق بسیار آلوده و مرطوب و مرتفع .

معایب پستها با عایق گازی

گرانی سیستم و گرانی گاز SF6 , نیاز به تخصص خاص برای نصب و تعمیرات,مشکلات حمل و نقل وآب بندی سیستم.

بر اساس محل احداث و نصب تجهیزات

نصب تجهیزات در فضای باز , نصب تجهیزات در فضای سرپوشیده .

معمولاُ پستها را از 33 کیلو ولت به بالا به صورت فضای باز ساخته و پستهای عایق گازی راچون فضای کمی دارندسرپوشیده خواهند ساخت.

اجزاء تشکیل دهنده پست

پستهای فشار قوی از تجهیزات و قسمتهای زیر تشکیل می شود :

ترانس قدرت , ترانس زمین و مصرف داخلی , سویچگر , جبران کنندهای تون راکتیو , تاًسیسات جانبی الکتریکی , ساختمان کنترل , سایر تاًسیسات ساختمانی .

ترانس زمین

از این ترانس در جاهایی که نقطهً اتصال زمین (نوترال) در دسترس نمی باشد استفاده می شود.به عبارت دیگر  برای ایجاد نقطهً نوترال از ترانس زمین استفاده می کنند .

اکثر ترانسفورماتورهای قدرت که در پستهای 20/63کیلوولت مورد استفاده واقع می شوند بصورت YND11بوده یعنی ثانویه انها به صورت مثلث میباشد.

برای حفاظت تاسیسات طرف  KV20 احتیاج به ایجاد نقطه صفر مصنوعی میباشد که برای این منظور از سیم پیچی دو ستاره بهم پیوسته (زیگزاگ) استفاده مینمایند.علت اتصال بوبینها بصورت زیگزاگ جلوگیری از ایجاد گرمای زیاد در یک نقطه از هسته میباشد.ترانسفورماتور نوتر یا بوبین نوتر یک ترانس نوع هسته ای[5] سه عضوی است که دارای دو سیم پیچ با نسبت مساوی روی هر هسته میباشد.        

ترانس مصرف داخلی

از ترانس مصرف داخلی برای تغذیه مصارف داخلی پست استفاده می شود . تغذیه ترانس مصرف داخلی شامل قسمتهای زیر است :

تغذیه موتورپمپ تپ چنجر , تغذیه بریکرهایKV 20 , تغذیه فن و سیستم خنک کننده , شارژ باتری ها , مصارف روشنایی , تهویه ها .

نوع اتصال سیم پیچ ها به صورت مثلث – ستاره با ویکتورکروپ (نوع اتصال بندی) DYn11 می باشد .

 سویچگر

تشکیل شده از مجموعه ای از تجهیزات که فیدرهای مختلف را به باسبار و یا باسبار ها را در نقاط مختلف به یکدیگر با ولتاژ معینی ارتباط می دهند . در پستهای مبدل ولتاژ ممکن است از دو یا سه سویچگر با ولتاژهای مختلف استفاده شود .

ـ تجهیزات سویچگر:

باسبار:

که خود تشکیل شده از مقره ها , کلمپها , اتصالات وهادیهای باسبار که به شکل سیم یا لولهًً توخالی و غیره است .بریکر , سکسیونر , ترانسفورمرهای اندازه گیری وحفاظتی , تجهیزات مربوط به سیستم ارتباطی , وسایل کوپلاژ مخابراتی(که شامل : موج گیر , خازن کوپلاژ , دستگاه تطبیق امپدانس است ) همگی به باسبار متصل هستند.

موجگیر:

مدار شماتیک یک موجگیر

 

 
 


در ابتدای یکی از دو مدار 63 کیلوولت ورودی به پست و درست قبل از برقگیرها ، تجهیزی وجود دارد که موج گیر نامیده می شود. این وسیله وظیفه دارد تا اقدام به فیلتر کردن فرکانس های مختلف موج ورودی کند. با این وسیله اقدام به جدا کردن سیگنال های مخابراتی با فرکانس در محدوده مگاهرتز از موج اصلی ولتاژ که فرکانسی برابر 50 هرتز دارد می کنند. سیگنال های مخابراتی برای ارتباط بین پست توزیع و مرکز دیسپاچینگ بکار می رود. همچنین از موجگیر برای PLC استفاده می گردد.

 

در پست های فعلی از PLC برای ارتباط بین پست ها استفاده می گردد اما در پست های جدید از ارتباطات فیبر نوری برای اینکار بهره گرفته می شود که دارای سرعت به مراتب بیشتر و قابلیت اطمینان بیشتری است. بحث فیبر نوری و نحوه کار آن از مباحث پیشرفته مخابرات است که از حوصله این چند صفحه خارج است و مهمتر از آن نیازمند دانش کافی در این زمنیه است که نگارنده این سطور از آن بی بهره می باشد.

برقگیر:

که برای حفاظت در برابر اضافه ولتاژ و برخورد صاعقه به خطوط است که در انواع میله ای , لوله ای , آرماتور , جرقه ای و مقاوتهای غیرخطی است .

در ابتدای مجموعه تجهیزات پست ، از برقگیر استفاده می کنند. این تجهیز برای حفاظت تجهیزات دیگر و البته گران ، نظیر ترانسفورمرها در برابر اضافه ولتاژ است. این اضافه ولتاژها در اثر اصابت صاعقه به خط انتقال ، کلیدزنی و خطاهای احتمالی دیگر پدید می آید. برقگیرها را به نوعی می توان مانند یک مقاومت متغیر در نظر گرفت که تا ولتاژ مجاز (در اینجا 63 کیلوولت) مقدار مقاومت آن کم (نزدیک صفر) بوده ولی از یک سطح ولتاژ تعیین شده مقاومت آن افزایش می یابد و از گذر جریان زیاد از مدار جلوگیری می کند. برقگیرها جریان ناشی از اضافه ولتاژ را به زمین منتقل می کنند. در انواع جدید برقگیرها ، امکان ثبت و بازبینی عملکرد گذشته تجهیز وجود دارد. به این ترتیب که می توان تعداد دفعاتی که برقگیر عمل کرده را مشاهده کرد. این ویژگی از آن جهت سودمند است که هر تجهیز عمر محدودی دارد و عمر برقگیر تا حد زیادی به تعداد دفعاتی که از گذر اضافه ولتاژ جلوگیری می کند بستگی دارد. بنابراین در برقگیرهای جدید ، این امکان وجود دارد که بفهمیم چه مقدار از عمر برقگیر مانده است . در مورد انواع قدیم پاسخ به این سوال تنها با آزمایش روغن موجود در برقگیر از لحاظ خاصیت عایقی ممکن است که آن هم علاوه بر وقتگیر بودن ، نیاز به خارج کردن برقگیر از مدار دارد.  به همین دلیل مدل های جدید دارای ضریب اطمینان بیشتری می باشند.

در پست "63 – میرحاج" از مجموع سه برقگیر ، دو تجهیز از نوع قدیمی و یکی از مدل جدید است .

مشخصات برقگیر موجود در زیر آمده است :

Type: VA75/10.3 H (IEC Standard)

Rated Voltage: 75 KV

Nominal Discharge Current: 10 KA

Rated Frequency: 50 Hz

Long-duration Discharge: 900 A / 2000 US

 

ـ جبران کنننده های توان راکتیو:

جبران کننده ها شامل خازن وراکتورهای موازی می باشندکه به صورت اتصال ستاره در مدار قرار دارند و نیاز به فیدر جهت اتصال به باسبار می باشند که گاهی اوقات راکتورها در انتهای خطوط انتقال نیز نصب می شوند .

 انواع راکتور ازنظر شکل عایقی :

راکتور با عایق بندی هوا , راکتور با عایق بندی روغنی .

انواع نصب راکتور سری :

  • راکتورسری با ژنراتور
  • راکتورسری باباسبار
  • راکتورسری با فیدرهای خروجی
  • راکتورسری بافیدرهای خروجی به صورت گروهی.

 
 


بار تغذیه شونده توسط پست 63 بارهای خانگی و کارخانجات است .موتور کارخانه ها بر اساس خاصیت سلفی کار می کند و از طرف دیگر وسایل خانگی (نظیر لامپ های فلورسنت و رایانه ها) تولید توان راکتیو می کنند.این عقب افتادگی فاز باید به طریقی جبران شود.به همین دلیل با استفاده از بانک های خازنی ، اقدام به جبران آن می کنند.در پست 400 بدلیل وجود خطوط انتقال و خاصیت خازنی آنها نیاز به راکتور نیز است.

 

 
 

بانک خازنی در پست میرحاج

 

 

ساختمان کنترل:

 

کلیه دستگاه های اندازه گیری پارامترها, وسایل حفاظت وکنترل تجهیزات از طریق کابلها از محوطهً بیرونی پست به داخل ساختمان کنترل ارتباط می یابد همچنین سیستمهای تغذیه جریان متناوب ومستقیم (AC,DC) در داخل ساختمان کنترل قراردارند, این ساختمان دارای تاًسیسات مورد نیاز جهت کار اپراتور می باشد که قسمت های زیر را دارا می باشد :

اتاق فرمان , فیدر خانه , باتری خانه , اتاق سیستم های توزیع برق (AC,DC) , اتاق ارتباطات , دفتر , انبار و ...

ـ باتری خانه:

جهت تامین برقDC برای مصارف تغذیه رله های حفاظتی, موتورهای شارژ فنر و... مکانیزم های فرمان و روشنایی اضطراری و... نیاز به باتریخانه دارند که در اطاقکی تعدادی باتریبا هم سری می شوند و دردو مجموعه معمولاً 48 و110ولتی قرارمی گیرد وهرمجموعه با یک دستگاه باتریشارژ کوپل می شوند . باتری خانۀ پست 63 میرحاج قادر است به مدت دو شبانه روز نیازهای ویژه برق پست را در مواقع اضطراری تامین کند.

اصول کار ترانسفورمر

تعریف ترانسفورمر

ترانسفورمر از دو قسمت اصلی هسته و دو یا چند قسمت سیم پیچ که روی هسته پیچیده می شود تشکیل می شود , ترانسفورمر یک دستگاه الکتریکی است که در اثرالقای مغناطیسی بین سیم پیچ ها انرژی الکتریکی را ازمدارسیم پیچ اولیه به ثانویه انتقال می دهد بطوری که در نوع انرژی و مقدار آن تغییر حاصل نمی شود ولی ولتاژ و جریان تغییر می کند بنابراین باصرف نظراز تلفات ترانس داریم :

P1=P2 è V1 . I1 = V2 . I2è V1/V2 = I2/I1 = N1/N2

که اصول کار ترانسفورمر براساس القای متقابل سیم پیچ ها است .

اجزاء ترانسفورمر

هسته , سیم پیچ ها , مخزن روغن , رادیاتور , بوشینگ های فشار قوی وضعیف , تپ چنجرو تابلوی مکانیزم آن , تابلوی فرمان , وسایل اندازه گیری و حفاظتی , شیرها و لوله های ارتباطی , وسایل خنک کننده , ترانس جریان , شاسی و چرخ , ...

انواع اتصال سیم پیچ

اتصال سیم پیچ های اولیه و ثانویه در ترانس معمولاً به صورت ستاره , مثلث , زیکزاک است .

ترانسفورمرهای پست 63 میرحاج

همانطور که قبلا هم اشاره شد ، پست دارای دو ترانسفورمر با توان 30MVA است که هر دو ساخت کارخانه TUR در آلمان شرقی می باشند. این ترانسفورمرها ، از نوع روغنی بوده و خنک سازی در آنها به شیوه ONAF [6] انجام می شود.در صورت خرابی یا ایجاد هر گونه اختلال در کار هر یک از ترانس ها ، ترانس دیگر توانایی به عهده گرفتن کل عملیات را دارد. این کار به سادگی به وسیله باز و بسته کردن سکسیونر و بریکرها امکان پذیر است. در داخل پست ، علاوه بر تامین برق 20 کیلوولت ، یک برق 400 ولت نیز ایجاد می شود که صرف تجهیزات داخلی پست ، روشنایی و ... می شود.علاوه بر این از همین ولتاژ برای تامین برق مورد نیاز بریکرها جهت عمل قطع و وصل و شارژ باتری هایی که وظیفه تامین ولتاژ مستقیم برای رله ها دارند ، استفاده می شود.

نمایی از سیستم خنک کنندگی ترانسفورمر پست 63

 
 


 

این ترانسفورمرها از نوع "تپ چنجردار" می باشند که تپ آنها به دو طریقه دستی و اتوماتیک تغییر است . در نوع دستی ، عمل تغییر تپ در صورت لزوم توسط متصدی پست و بوسیله کلیدهای دیجیتال در داخل مرکز انجام می شود. نوع خودکار کنترل تپ نیازمند "تنظیم کننده های اتوماتیک ولتاژ[7]" است که علیرغم وجود آن در پست از آن استفاده نمی شود. دلیل این امر آن است که اطلاعات خروجی وسایل اندازه گیری در پست از نوع آنالوگ است در حالیکه تنظیم کننده اتوماتیک ولتاژ نیازمند ورودی هایی از جنس دیجیتال می باشد و بدلیل نبود مبدل آنالوگ به دیجیتال ، قابل استفاده نمی باشد.

این مدل ترانسفورمرها معمولا دارای 17 تا 19 تپ دارند که نوع موجود در پست دارای 19 تپ است.تغییر ولتاژ به ازای جابجا کردن هر تپ در حدود 2 کیلوولت است . تپ ها در قسمت HV ترانسفورمرها نصب می گردد .این کار به دو دلیل انجام می شود :

  1. امکان ایجاد تغییرات ولتاژی در قسمت صفر ستاره که ولتاژ کمتری دارد.
  2.  
     

    سادگی ساختمان کلید تغییر دهنده تپ و جرقه کمتر به علت پایین بودن جریان

 
 

تب چنجر ترانسفورمر پست میرحاج

 

به سمت ثانویه ترانسفورمرهای پست ، دو ترانسفورمر دیگر متصل شده است که ترانسفورمر S.S ، وظیفه تامین توان داخلی (مصرف داخلی، روشنایی پست ، شارژ باتری ها و ... ) و ترانسفورمر G برای اتصال به زمین است. ترانس S.S دارای نسبت تبدیل 20kv/380v می باشد .

 

وجود ترانس G از آن جهت اهمیت دارد که بدلیل اتصال Y-delta ترانسفورمرها ، سمت ثانویه ترانس که مثلث می باشد فاقد نقطه نوترال است . برای ایجاد این نقطه نول ، از یک ترانس با اتصال z استفاده می کنند و خروجی ترانس را به زمین متصل می کنند.

ترانسفورمر ولتاژ(PT,VT)

چون ولتاژهای بالاتر از 600 ولت را نمی توان به صورت مستقیم بوسیله دستگاه های اندازه گیری اندازه گرفت , بنابراین لازم است که ولتاژ راکاهش دهیم تا بتوان ولتاژ را اندازه گیری نمود و یا اینکه در رله های حفاظتی استفاده کرد ترانسفورمر ولتاژ به این منظوراستفاده می شود که ترانسفورمر ولتاژ از نوع مغناطیسی دارای دو نوع سیم پیچ اولیه و ثانویه می باشد که برای ولتاژهای بین V600 تا KV132 استفاده می شود .

مشخصه های ترانسفورمر ولتاژ موجود در پست 63 کیلوولت میرحاج بصورت زیر است:

Type                 ET66N

s.no.                 --------

Kv                    72.5(N)/140/2/325

Freq.                 50 Hz

Weight              250 Kg

ترانسفورمر جریان(CT)

جهت اندازه گیری و همچنین سیستم های حفاظتی لازم است که از مقدار جریان عبوری از خط اطلاع پیدا کرده و نظر به اینکه مستقیماً نمی شود از کل جریان خط دراین نوع دستگاه ها استفاده کرد و در فشار ضعیف و فشار قوی علاوه بر کمییت , موضوع مهم ایزوله کردن وسایل اندازه گیری و حفاظتی از اولیه است لزا بایستی به طریقی جریان را کاهش داده و از این جریان برای دستگاه های فوق استفاده کنیم واین کار توسط ترانس جریان انجام می شود .

 

پارامترهای اساسی یک CT :

نقطه اشباع , کلاس ودقت CT , ظرفیتCT , نسبت تبدیل CT .

نسبت تبدیل ترانس جریان:

جریان اولیه CT طبق IEC 185 مطابق اعداد زیرمی باشد که اصولاً باید در انتخاب جریان اولیه یکی از اعداد زیر انتخاب شود:

10-15-20-25-30-40-50-60-75-100-125-150 آمپر

درصورتیکه نیاز به جریان اولیه بیشتر باشد باید ضریبی از اعداد بالا انتخاب شود . جریان ثاویه CT هم طبق IEC 185 مطابق اعداد زیرمی باشد :

1-2-5

برای انتخاب نسبت تبدیل CT باید جریان اولیه را متناسب با جریان دستگاه های حفاظت شونده و یا دستگاه هایی که لازم است بار آنها اندازه گیری شود انتخاب کرد . در موردCT تستهای مختلفی انجام می شودکه رایج ترین آنهاعبارت اند:

تست نطقه اشباع , تست نسبت تبدیل , تست عایقی اولیه و ثانویه .

C.T موجود در پست 63-میرحاج دارای نسبت تبدیل 400A/5A می باشد.سایر مشخصه های CT پست 63 به شرح زیر است :

Type                 IT66N

nr                      ---------

Kv                     72.5(N)/140/325

KAth                20 – 40

KAdyn             45 – 80

Freq.                 50 Hz

Weight              275 Kg

حفاظتهای ترانس

الف : حفا ظتهای دا خلی :

1- اتصال کوتاه :

A دستگاه حفاظت روغن (رله بوخهلتز, رله توی ب) , B دستگاه حفاظت درمقابل جریان زیاد( فیوز, رله جریان زیادی زمانی ) , C رله دیفرانسیل

2- اتصال زمین :

A مراقبت روغن با رله بوخهلتز, B رله دیفرانسیل, C سنجش جریان زمین

3- افزایش فلوی هسته :

A اورفلاکس

ب : حفا ظتهای خارجی :

1- اتصالی در شبکه :

A فیوز, B رله جریان زیاد زمانی , C رله دیستانس

2- اضافه بار :

A ترمومتر روغن و سیم پیچ , B رله جریان زیاد تاخیری , C رله توی ب , D منعکس کننده حرارتی ,

3- اضافه ولتاژ در اثر موج سیار :

A توسط انواع برق گیر

ج : خفا ظتهای غیر الکتریکی :

1- کمبود روغن : رله بوخهلتز ,

2- قطع دستگاه خنک کن

3- نقص در تپ چنجر : رله تخلیه فشار یا گاز

فیدر

به معنی ورودی یا خروجی می باشددر اصل لغوی معنی تغذیه کننده را میدهد.

انواع فیدر

  • Incoming feeders

ارتباط ثانویه ترانسفورماتور به باسبار به وسیله یک دیژنکتور صورت گرفته که مجموعه ان اصطلاحا فیدر ورودی یا فیدر ترانسفورماتور نامیده میشود که ظرفیت ان با توجه به قدرت ترانسفورماتورتعیین میگردد.مثلا برای یک ترانس با قدرت MVA 30 که جریان ثانویه ان (900-1000)امپر است دیژنکتورA 1250 در نظر گرفته میشود. در طراحی بعضی از فیدرها برای سر کابل های داخلی یک فیدر جدا گانه به نام فیدر سر کابل منظور میگردد که به وسیله شینه به دیژنکتور ورودی ارتباط میابد .معمولا فیدر Kv20 ورودی هر ترانس با دیژنگتور Kv63 مربوطه لاک الکتریکی داشته وتا زمانی که بر یکر 63 مربوطه وصل نشود نمیتوان بریکر ورود ی راوصل نمود .

  • Out going feeders

 با توجه به پراکنده بودن نقاط مصرف برای انتقال قدرت از چند فیدر خروجی استفاده شده که از نظر شکل ظاهری شبیه فیدرهای ورودی بوده ولی ظرفیت دیژنگتورهای ان پایین تر از فیدر ورودی میباشد .

  • Coupling feeder

در طراحی پستهای فوق توزیع با توجه به بار مصرفی از دو ترانس یا بیشتر استفاده میشود .در این پستها در صورت نیاز میتوان دو ترانس را با هم پارالل کرد برای این منظور بایستی ثانویه ترانسفورماتورهارا با یک دیژنکتور به نام کوپلاژ که ظرفیت ان معادل ظرفیت هر یک از دیژنکتورهای ورودی است ارتباط داد .

 

  • Capacitor feeder

 
 


به منظور تقلیل بار راکتیو معمولا در طراحی پستها خازن منظور میگردد که برای ارتباط با انها به ثانویه ترانسفورماتور از فیدر خازن استفاده شده ودر مواقعی که بار راکتیو بالا می رود خازن ها به صورت دستی یا اتوماتیک در مدار قرار میگیردواز اضافه بار راکتیو جلوگیری میکند.

 

 
 

نمایی از فیدرهای موجود در پست میرحاج

 

زمین کردن

 

انواع زمین کردن

1ـ زمین کردن حفاظتی:

زمین کردن حفاظتی عبارت است از زمین کردن کلیه قطعات فلزی تاًسیسات الکتریکی که در ارتباط مستقیم ( فلزبه فلز ) با مدار الکتریکی قرار ندارد . این زمین کردن بخصوص برای حفاظت اشخاص درمقابل اختلاف سطح تماس زیاد به کار گرفته می شود .

2ـ زمین کردن الکتریکی:

زمین کردن الکتریکی یعنی زمین کردن نقطه ای از دستگاه های الکتریکی و ادوات برقی که جزئی ازمدارالکتریکی می باشد. مثل زمین کردن مرکز ستارهً سیم پیچ ترانسفورمر یا ژنراتور .که این زمین کردن بخاطرکارصحیح دستگاه و جلوگیری از ازدیاد فشار الکتریکی فازهای سالم نسبت به زمین در موقع تماس یکی از فازهای دیگر با زمین .

روشهای زمین کردن

ـــ روش مستقیم :

مثل وصل مستقیم نقطه صفر ترانس یا نقطه ای از سیم رابط بین ژنراتور جریان دائم به زمین .

ـــ روش غیر مستقیم :

مثل وصل نقطه صفر ژنراتور توسط یک مقاومت بزرگ به زمین یا اتصال نقطه صفر ستاره ترانس توسط سلف پترزن (پیچک محدود کننده جریان زمین)

ـــ زمین کردن بار:

باید نقطه صفریااصولاً هرنقطه از شبکه که پتانسیل نسبت به زمین دارد توسط یک فیوز فشارقوی (الکترود جرقه گیر) به زمین وصل می شود.

ولتاژهای کمکی

1ـ ولتاژکمکی (DC 110)

این ولتاژ درپستها یکی از پر اهمیت ترین ولتاژهای مورد نیاز تجهیزات است . کلیه فرامین قطع و وصل بریکر وتغذیه اکثر رله های موجود در هر پست ازهمین منبع تامین می شود .این ولتاژ توسط یک دستگاه شارژر سه فاز و یک مجموعه 10 ستی باطری12 ولتی به آمپراژ 165 آمپر ساعت , یک تغذیه حفاظتی مطمئن را به وجود میآورد.ولتاژ 110 ولتی مستقیم وارد تابلوی توضیع DC به مشخصه (+SB) شده واز آنجا جهت مصارف گوناگون از جمله کلیه فرامین قطع و وصل , تغذیه موتور شارژ فنر بریکرهای KV 63 , تغذیه سیستم اضطراری روشنایی توضیع می شود ضمناً هر خط تغذیه مجهز به فیوزهای مجزا می باشد .

2ـ ولتاژکمکی (AC)

ولتاژ کمکی متناوبV 380/220 , توسط ترانس های کمکی هریک به قدرت KVA 100تامین می گردد که سمت اولیه KV 20 توسط فیوزهای10A/20KV حفاظت می شود .مراحل ورود ولتاژ کمکی به تابلوی توزیع به این ترتیب است که ولتاژ وارد باکس (AL – T– QS – Q ) داخل محوطه می شود که خود باکس شامل کلید پاپیونی , فیوزهای کتابی و بریکر V400 می باشد . سپس توسط کابل وارد تابلوی توزیع +SA شده و از طریق کلیدهای پاپیونی که به طور مکانیکی با هم اینترلاک شده اند وارد باسبار توزیع می شود , ولتاژ متناوب V380/220 جهت تغذیه سیستم های روشنایی وگرمایی وموتورهای شارژ بریکرهای KV20,موتورتپ چنجرترانس و شارژها و ... استفاده می شود.

اندازه گیری

دستگاهای اندازه گیری روی تابلو کنترل برای قسمتهای مختلف شامل:

ـــ فیدر ورودیKV63 شامل آمپرمتر با سلکتورسویچ ( تعیین بالانس بودن یا نبودن فازها ) , ولتمتر با سلکتورسویچ .

ـــ فیدر ورودی KV20 شامل آمپرمتر با سلکتور , ولتمتر با سلکتور , مگاوات متر و مگاوار متر .

ـــ فیدر خروجی KV20 شامل آمپرمتر با سلکتورسویچ فازها .

ـــ فیدرورودی KV20 درداخل فیدر خانه شامل آمپرمتربا سلکتورسویچ , ولتمتر با سلکتورسویچ .

اینترلاکها و انواع آنها

اینترلاکها به دو دسته الکتریکی و مکانیکی تقسیم می شوند و جهت جلوگیری از عملکردهای ناصحیح تعبیه شده اند .

ـــ اینترلاکهای یک بی خط KV63 :

اینترلاک الکتریکی بین سکسیونر زمین خط و ترانس ولتاژ تعبیه شده و تازمانیکه ترانس ولتاژ تحت ولتاژ

شبکه باشد , اجازه بستن به سکسیونر زمین خط داده نمی شود . اینترلاک الکتریکی بین دو سکسیونر طرفین بریکر یک بی خط KV63 تا زمانیکه بریکر در حالت قطع قرار نگیرد اجازه باز یا بسته شدن به سکسیونرطرفین داده نمی شود .

ـــ اینترلاکهای یک KV63 ترانسفورمر :

اینترلاک الکتریکی بین بریکر KV63 وسکسیونر بی ترانس تا موقعی که بریکر در خالت قطع نباشد اجازه باز یا بسته شدن به سکسیونر داده نمی شود .

ـــ اینترلاکهای یک KV20 ترانسفورمر:

اینترلاک مکانیکی بریکر کشویی ورودی KV20 تاهنگامی که بریکر در حالت وصل باشد , پین انترلاک که در قسمت زیر بریکربین دو چرخ عقب بریکر کشویی قرار دارد , اجازه داخل یا خارج شدن از فیدر را نمی دهد . هنگامی که بریکردر مدار وصل است پین مربوطه پشت نبشی که در قسمت کف فیدر پیچ است قراردارد واجازه خارج شدن بریکررانمی دهد .

اینترلاک الکتریکی بین سکسیونر ارت سرکابل ورودی KV20 از ترانسفورمر و بریکرهای KV20 و KV63همان ترانس به این ترتیب است که تا موقعی که دو بریکر یاد شده درحالت قطع نباشد , اجازه بستن به سکسیونر زمین سرکابل KV20 داده نمی شود .ضمناً تازمانیکه سرکابل ورودی KV20 زمین باشد بریکرهای KV20 و KV63 فرمان وصل قبول نمی کند .

ـــ انترلاک باس شکن KV63:

 اینترلاک الکتریکی بین چهار بریکر 63 کیلو ولت قطع نباشند , اجازه بستن ویا باز کردن سکسیونر باس سکشن داده نمیشود .همچنین در صورتی که هرچهار بریکر 63 کیلو ولت قطع باشد , اجازه باز و بسته شدن به سکسیونر باس شکن داده میشود

ـــ اینترلاک سکسیونر زمین باسبار 20 کیلو ولت : در صورتی به سکسیونر زمین باسبار 20 کیلو ولت اجازه بسته شدن داده می شود که کلیه بریکرها همان باس (خروجی ها ,ورودی ها و باس کوپلر ) قطع باشند و سوکت بریکرهای انها نیز وصل باشد.

ـــ اینترلاک کلیدهای 400 ولت AC :

اینترلاک الکتریکی بین دو بریکر 400 ولت ترانسهای کمکی: بدین ترتیب که همیشه فقط یک بریکر میتواند در حالت وصل باشد.اینترلاک مکانیکی بین دو کلید پاپیونی روی تابو توزیع SA + طوری است که فقط یک کلید حالت وصل باشد.

رله و حفاظت

رله ها وظیفه مهمی در پست دارند.وظیفه رله آن است که در موقع پیش آمدن خطا در محلی از شبکه برق که متوجه خطا می شود آن را دریابد و شدت آن را بسنجد و دستگاه های را خبری را آماده کند و در صورت لزوم خود راسا اقدام نموده و سبب قطع مدار الکتریکی شود.به عمل قطع در قسمت های معیوب و خطازده،حفاظت محلی یا موضعی[8]گفته می شود که بر نوع دیگر حفاظت که در صورت اشکال باعث قطع کلی مدار شود ارجحیت دارد. حفاظت محلی در مقایسه با حفاظت کلی ، دارای مزیت بیشتر بوده و البته نیازمند المان های پیچیده و به مراتب گرانتری می باشد.

رله از نظر اتصال به شبکه به دو گروه تقسیم می شود:

  1. اولیه: رله ای را که سیم پیچی تحریک کننده آن مستقیما در مدار جریان قرار می گیرد.
  2.  
     

    ثانویه: رله ای که سیم پیچی تحریک کننده آن بر روی سیم پیچی ثانویه ترانس جریان و یا ولتاژ شبکه ای که باید حفاظت شود نیرو می گیرد.

 
 

یک نوع رله دیجیتال مورد استفاده در پست میرحاج

 

 

یک سیستم حفاظتی کامل شامل :

 

1- ترانسهای جریان و ولتاژ

2- رله های حفاظتی (تصمیم گیرنده وصدور فرمان )

3- کلید های قدرت

ـــ حفاظت های یک پست 63 کیلو ولت ASEA شامل:

1ـ حفاظت های خط 63 کیلو ولت : دیستانس بعنوان حفاظت اصلی و اورکارنت پشتیبان

2ـ حفاظت های یک 63 کیلو ولت ترانس : اورکانت و REF (حفاظت های خارجی )

3ـ حفاظت های یک 20 کیلوولت ورودی ترانس : دایر کشنال اورکانت – ارت فالت – REF و اندرولتاژ

4ـ حفاظت های داخلی ترانس قدرت : رله بوخلس – شاخص سطح روغن – شاخص حرارت روغن – شاخص حرارت سیم پیچ – دریچه تنفسی –فشار زیاد داخل تپ چنجر که ناشی از ازدیاد گازها در اثر اتصالی بوجود میایند.

5ـ حفاظت های یک 20کیلوولت خروجی: اورکانت – ارت فالت

6ـ حفاظت باس کوپلر 20 کیلوولت:اورکانت-ارت فالت – دایرکشنال

7ـ حفاظت های ترانس کمکی: شاخص حرارت روغن ورله بوخهلتز

8ـ حفاظت های بریکر400 ولت AC : جریان زیاد ـــ رلهً حرارتی

9ـ رله سوپرویژن جهت کنترل و مراقبت مدارات قطع بریکرهای 63 ورودی و ترانس وهمچنین ورودی KV20 ترانس قدرت .

رله های kv63 ، 20kv REF در صورت به هم خوردن تعادل جریانی فازهای سیم پیچ واختلاف زاویهً 120 درجه بین فازها و در نتیجه جریان دار شدن نقطه صفر سیم پیچ , عملکرد رله REF را بدنبال خواهد داشت .

رله ها از نظر مورد استعمال به موارد زیر تقسیم می گردند:

    • رله سنجشی: بر روی مقدار معینی تنظیم شده و در صورت تغییر کمیت مورد سنجش عمل می کند.رله سنجشی در دو نوع ساده و مرکب موجود است.
    • رله جهت یاب: برای کنترل و سنجش جهت توان و نیرو در شبکه الکتریکی بکار می رود.
    • رله خبردهنده: مشخص می کند کدام کلید قدرت در اثر خطایی که در شبکه بوجود آمده قطع خواهد شد.
    • رله کمکی: تشخیص خطا پس از رله سنجشی،رله سنجشی این رله را تحریک می کند و این رله که دارای تغذیه جداست،فرمان قطع و وصل کلیدهای فشار قوی با قدرت زیاد را صادر می کند.از این رله می توان برای نشان دادن نوع خطا هم استفاده کرد.

از سوی دیگر، می توان این تقسیم بندی را برای رله ها بکار برد:

      1. رله های Over Current که در موارد متعدد به عنوان حفاظت اصلی در شبکه های فشار قوی مورد استفاده قرار می گیرد و خود در انواع مختلفی است:الف)اضافه جریان استاندارد معکوس  ب)اضافه جریان خیلی معکوس  ج)اضافه جریان فوق العاده معکوس   د)اضافه جریان زمان محدود   ه)اضافه جریان جهت حفاظت اضافه بار   و)اضافه جریان فوری
      2. رله دیفرانسیل[9]: حفاظت اصلی در ژنراتور و باس ها – مبنای حفاظت،تفاضل جریان ورودی و خروجی از رله است و در صورتی که این تفاضل صفر باشد رله عمل نکرده و در غیراینصورت رله عمل خواهد کرد.حوزه عملکرد این دسته از رله ها بین دو C.T است.
      3. رله دیستانس[10]: برای حفاظت خطوط انتقال بکار می رود.علاوه بر قطع خطا و جداسازی خط معیوب از شبکه ، تخمین میزان فاصله محل خطا تا پست یا نیروگاه را نیز می توان از وظایف آن برشمرد (کاتالوگ یک مدل رله دیستانس ساخت کارخانه MiCOM ، با نام P441 به عنوان پروژه کارآموزی برای شرکت بهره برداری برق منطقه ای سمنان ترجمه شده است تا از آن به عنوان راهنمای کار برای پرسنل بخش تعمیر و توسعه مورد استفاده قرار گیرد و در ضمیمه این گزارش موجود است.)
      4. رله Over Voltage
      5. رله Under Voltage

I (A)

t(s)

رله ها در ردیف تجهیزات حفاظتی پست قرار می گیرند و در صورتی که مقادیر اندازه گیری شده توسط ترانسفورمرهای اندازه گیر ،  از مقدار تنظیم شده ای گذر کند رله ها عمل می کنند و با فرمان به بریکرها ، المان اغتشاش زده را از سایر بخش جدا کرده و مانع از گسترش جریان یا ولتاژ خطا می گردند. استفاده از تعداد زیادی رله  ، در قسمت های مختلف شبکه باعث می شود تشخیص دقیق منطقه خطا آسانتر باشد. در هنگام نصب یا تنظیم رله ها مقادیر قطع و وصل را برای آن تعریف می کنند.مثلا برای یک نوع رلۀ Over Current که وظیفه جلوگیری از عبور جریان بیش از حد مجاز را دارد ، آن را طوری تنظیم می کنند که اگر جریان رله برای مدت 0.05 ثانیه بیشتر از 3.75 آمپر شد ، رله اصطلاحا تریپ دهد و فرمان قطع مدار را صادر نماید. تعیین مقادیر زمان و جریان رله ها بر عهده واحد مطالعات و محاسبه اداره برق منطقه ای و بر حسب برگه اطلاعاتی رله ها بوده ولی به طور کلی مقادیر آن بصورت منحنی نمایی است که بر اساس آن رله جریان های بیشتر را در مدت زمان کمتری تحمل می کند. شکل تقریبی منحنی یک نوع رله جریان بصورت زیر می باشد :

 

رله های موجود در پست 63- میرحاج در دو نوع مکانیکی و دیجیتال هستند که از نوع دیجیتال تنها دو دستگاه دیجیتال است و درصد غالب رله های این پست را رله های مکانیکی تشکیل می دهد.

 
 

یک نوع رله مکانیکی مورد استفاده در پست میرحاج

 
 

 

 

 

 

 

 

در جدول زیر نوع و کاربرد رله های دیجیتال مشخص شده است :

 

Usage

Type

Over Voltage Relay

MiCOM P921

Over Current Relay

MiCOM P121

Trip

Alarm

Warning

Healthy

tVo >

tV0>>

tV0 <<

tV0 <

 

Screen

C

&

 
 

 

 

 

شمای تقریبی پانل یک رله اضافه ولتاژ دیجیتال (P921) بصورت زیر است :

در صورتی که ولتاژ از حد مجاز فراتر رود چراغ Warning روشن می شود. چنانچه این وضعیت ادامه یابد چراغ Alarm روشن شده و زنگ هشدار به صدا درمی آید و با ادامه پیدا کردن این وضعیت تا لحظه تنظیم شده قبلی ، با روشن شده چراغ Trip پانل ، فرمان قطع به بریکر صادر می شود. در حالت کار عادی سیستم ، چراغ سبزرنگ Healthy روشن است. چهار چراغ پایین حالت Healthy ، نوع خطای بوجود آمده را نشان می دهند. دکمه های مثلثی شکل برای جابجایی در بین منوهای داخلی دستگاه و همچنین تغییر تنظیمات دستگاه مورد استفاده قرار می گیرند و با زدن کلید (  8 ) تغییرات ثبت می شود.

رله فرکانس

 فرکانس استاندارد در شبکه سراسری برق ایران بصورت زیر است :

Freq. = (49.7 – 50.3) Hz / ± 0.3

بر اثر عواملی فرکانس سیستم عملا از محدوده فوق خارج می شود که این عوامل عبارتند از :

  1. از دست رفتن قسمتی از تولید بدلیل از شبکه خارج شدن ناگهانی یک نیروگاه
  2. قطع مقدار قابل ملاحظه ای از بار مصرف کننده
  3. اتصال کوتاه شدید و طولانی مدت

 رله ای است که از تغییرات فرکانس خارج از محدوده مجاز جلوگیری می کند. این رله به تازگی در خروجی پست های 63 نصب می شود و در هنگام کاهش فرکانس ، بصورت پله ای مصرف کننده ها را تا رسیدن به فرکانس دلخواه از مدار خارج می نماید.

عملکرد رلهً بوخهلتز

در صورت بروز اتصال در داخل ترانس و متصاعد شدن گاز و همچنین حرکت سریع روغن , منجر به عملکرد رلهً بوخهلتز خواهد شد, که با توجه به شدت اتصال مدارات آلارم وتریپ به ترتیب بسته می شوند .پیش از برق دارکردن باید حرارتهای سیم پیچ و روغن کنترل شود .

سیستم آلارم

بطور کلی هدف از کاربرد سیستم آلارم و سیگنال در پستهای فشارقوی آشکارساختن خطاها ومعایب بوده و در صورتیکه بهره بردار هنگام کار و مانور دچارخطا شود سیستم آلارم بهره بردار را مطلع وکمک می کند تا سریع تر خطا و عیب مشخص و قسمت معیوب در صورت نیاز مجزا واقدامات لازم انجام گردد .خطا یا فالت با آلارم (بوق) شروع و همزمان سیگنال چشمکزن مربوطه در پانل آلارم ظاهر می گردد .

وظیفه بهره بردار در این مواقع به این ترتیب است که , ابتدا بوق را با دکمه پوش باتون(ALARM,STOP) قطع می نماید سپس کلیه سیگنال های ظاهر شده را کامل یادداشت نموده , بعد از آن دکمه (ACCEPT) را جهت پذیرفتن یا ثابت نمودن سیگنال فشار می دهیم .اگر فالت گذرا باشد , که سیگنال ریست شده و در صورتیکه فالت پایدار باشد , سیگنال ثابت میگردد .مرحلهً بعدی پیگیری وبرسی جهت برطرف نمودن خطا می باشد .

سکسیونر[11]

بر خلاف دژنکتور، ،سکسیونرها قادر به قطع هیچ جریانی نیستند .آنها فقط در جریان صفر باز و بسته می شوند . این کلیدها اصولا جدا کننده هستند که ما را به جدا کردن کلیدهای قدرت روغنی ، ترانسفورماتوها، خطوط انمتقال و امثال آنها از شبکه زنده قادر می سازند .سکسیونرها از لوازمات تعمیراتی و تغیی مسیر جریان میباشند.

انواع سکسیونرها عبارتند از :

1- سکسیونر تیغه ای یا اره ای

2- سکسیونر کشویی

3- سکسیونر دورانی

4- سکسیونر قیچی ای یا پانتوگراف

سکسیونر تیغه ای یا اره ای

برای قطع و وصل ولتاز و حفاظت مطمئن در زمان عملکرد استفاده می شود و بیشتر برای فشار متوسط کاربرد دارد . بر حسب میبزان جریانی که از آن عبور می کند تیغه های آن می تواند از ساده به دوبل و از نوع تسمه ای به پروفیلی و میله ای و لوله ای تغییر یابد . نوع اهرمی آن در فشار قوی وفوق فشار قوی کاربرد دارد . این سکسیونر ها به دلیل وجود شرایط جوی و وجود تنش های مختلف بایستی طوری نسب شود که در اثر نیروی برف یا باد به راحتی وصل نگردد.

سکسیونر کشویی

برای عملکرد ،سکسیونر در جایی استفاده می شود که عمق تابلو کم باشد . این سکسیونرها بیشتر به صورت میله ای در جهت عمودی قطع و وصل می شود و بیشتر در فشار متوسط کار برد دارد .

سکسیونر دورانی

بیشتر در شبکه های 60kv به بالا استفاده می شود و عملکرد این سکسیونر به صورت دو بازو در یک پل که جهت چرخش آنها 90 درجه معکوس همدیگر می باشند این نوع کلید در شرایط جوی نا مناسب مقاومت خوبی از خود نشان میدهد.

سکسیونر قیچی ای یا پانتوگراف

این نونوع سکسیونرها بیشتر در شبکه فوق فشار قوی کاربرد دارند و به لحاظ آنکه هر قطب روی یک پایه سوار است لذا از نظر جایگیری در پست حجم کمتری اشغال می کند و بیشتر زیر خط فشار قوی نصب می گردد.

سکسیونر با قطع زیر بار

این سکسیونرها بدلیل جلوگیری از حجم زیاد پست و جلوگیری از مانور اپراتور و همچنین برای جلوگیری از اینترلاک (تنش) بین سکسیونر و دیزنکتور طوری طراحی می شوند که برای قطع و وصل خطی کوچک و یا فیدرهای تغذیه و یا راه اندازی موتورهای فشار قوی و همچنین وصل آنها حدود 5/2 تا10 برابر قدرت قطع آنهاست و جریان قطع این کلیدها 2تا 5/2 برابر جریان نامی است . این نوع سکسیونرها دارای محفظه قطع ضعیفی می باشند که از نوع هوایی می باشند

سکسیونرهای پست از نوع روغنی و غیرقابل قطع در زیر بار هستند. عملیات قطع و وصل سکسیونرها بصورت دستی و در محل (Local) صورت می گیرد.

مدار شکن[12]

مدار شکن یا دیژنکتور کلید قدرتی است که میتواند در مواقع لزوم جریان عادی شبکه ودر صورت بروز عیب جریان اتصال کوتاه را بطور سریع قطع کند. در شبکه های فشار قوی دیژنکتورها نقش مهم و اساسی داشته وکلیه عملیات قطع و وصل با این کلیدها صورت می پذیرد .به منظور خاموش کردن جرقه در این نوع کلیدها از روغن یا  گاز    استفاده می شود.رله ها بصورت مستقیم از رله های حفاظتی فرمان می گیرند و در واقع بازوی اجرایی فرایند حفاظتی در پست ها می باشند.

بریکرهای پست میرحاج از نوع "کم روغن[13]" هستند و مکانیزم قطع و وصل آنها بصورت شارژ فنر است. این فنر به دو صورت شارژ می گردد: الف) با استفاده از موتور شارژ ب) بصورت دستی . در حالت معمول عمل شارژ توسط موتور انجام می شود که ولتاژ ورودی آن 110 ولت و DC است.

الگوی وصل بریکر ها بصورت زیر است :

0 – 0.3s – Co – 3 min – Co

این بدان معناست که با هر قطع بعد از 0.3 ثانیه ، یک وصل و در صورت قطع دوباره ، بعد از سه دقیقه یک عمل قطع و وصل دیگر انجام می شود. مکانیزم فرمان بریکرهای 63 به سه طریق است :

الف ) الکتریکی (Remote)

ب ) الکتریکی (Local)

ج ) مکانیکی (اهرمی )

 

سیستم اطفاء حریق بریکرها از نوع روغنی می باشد.بریکرهای خلا[14] اگر چه مزایای به مراتب بیشتری بر نوع روغنی دارند اما در صورت خرابی منفجر می شوند که می تواند باعث آسیب دیدن سایر تجهیزات از جمله ترانسفورمرها شده و حتی ایجاد خطرات جانی برای کارکنان پست کند. در پست های جدید اغلب از عایق های SF6 به جای روغن استفاده می شود. از جمله مشکلات بریکرهای روغنی می توان به نشت روغن و ایجاد آلودگی های زیست محیطی ، نیاز به بازبینی زیاد و تعویض مکرر روغن و ... دانست.

مشخصات بریکر مورد استفاده در پست 63 به شرح زیر است :

 

Type: HPFc 409k

Rated Voltage of switch: 72.5 KV

Rated Current: 2000A/40C

Rated Current: 1600A/45C

Rated Frequency: 50 Hz

Rated Breaking Current: 31.5 KA

Rated Short-time Current: 3s   31.5 KA

Rated Duty Cycle: 0 – 0.3s - ¥ - 3 min - ¥

Rated Voltage of Motor: 110 V – DC

Weight: 1150 Kg

Oil Capacity: 120 Kg

Insulating Oil: TRF-G

 

شین وشین بندی

ژنراتورها وترانسفورمرهاوسیم هاوکابل های یک نیروگاه یایک تبدیل گاه که ولتاژ مساوی دارند،بایک شمش یایک رسانا به نام شین درهرفازبه هم متصل می شوند. درشین تمام انرژی ژنراتورهاویاترانسفورمرهاویاهردو به هم می پیوندندوازآنجابه طورمستقیم باهمان ولتاژ ویابه کمک ترانسفورمرافزاینده یاکاهنده باولتاژ دیگرمصرف کنندهها ویاشین های دیگرهدایت می گردند.لذامی توان گفت که شین وسیله جمع وپخش انرژی درآن واحداست .شین هارامی توان به طورکلی به دودسته تقسیم کرد:

  • شین ساده
  • شین چندتای(شین مرکب)

الف – شین ساده

ساده ترین نوع جمع وپخش انرژی شین ساده است. درچنین تأسیساتی×: شین ساده  به ازای هرفازیک شین وجوددارد؛(درشبکه سه شین). تمام ژنراتورهای یک نیر وگاه به این سه شین بسته ممی شوند وازهمین شین هابرای تغذیه تبدیل گاه هایامصارف بزرگ استفاده می شود.

درشین ساده بادو ورودی ودوخروجی ؛× تقسیم برق باهمان ولتاژ ژنراتورصورت گرفته است وهریک ازژنراتورهاوخطوط انتقال انرژی دارای دیژنکتورسه فازمخصوص به خودمی باشند .درضمن هریک از کلیدهای قدرت مربوط به ژنراتوربایک سکسیونرسه فازبه شین هامتصل می شوندتادرموقع قطع ژنراتوربتوان دیژنکتورمربوطه راسرویس وتعمیرنمود.

درصورتی که دیژنکتورهافاقدسکسیونرباشندیکی ازقطب های کلیدقدرت که به شین وصل است، همیشه ولتاژ شین راخواهدداشت.

درانتقال انرژی به همین منظور× درهردوطرف دیژنکتور،سکسیونرنصب می شود،البته درصورتی که خط انتقال کوتاه ویاباانتهای باز باشد(خط شعاعی ) ؛ درشرایط خاصی می توان ازسکسیونری که به خط انتقال منتهی می شود صرف نظرکرد. حتی دراین گونه شبکه هانیزبه خصوص اگرخط انتقال ، سیم هوایی باشد بهتراستازدوسکسیونردردوطرف دیژنکتور استفاده شود:زیرا سیم هوایی اغلب در اثر تاثیرات جوی پتانسیل می گیرد و ممکن استبرای اشخاصی که به نحوی با دیژنکتوردر تماس هستند خطر برق گرفتگی ایجادکند لذا بسیار مناسب استاگر بتوان دیژنکتورتحت سرویس یا دیژنکتوری که به هرعلت باآن تماس حاصل می شود، به طورکامل از شبکه برق خارج کرد.درصورتی که ولتاژ انتقال بزرگترازولتاژ ژنراتورباشد، به هریک ژنراتور یک ترانسفورمرتعلق می گیرد؛ چون دراین حالت ژنراتوروترانسفورمر دیژنکتورنصب گردد بدین جهت فقط طرف فشارقوی ترانسفورمر مجهز به دیژنکتورمی شود.

قطع طولی شین

درتأسیسات ونیروگاه های بزرگ که چندین ژنراتورباقدرت زیادروی یک شین ساده که دارای چندخط خروجی است کارمی کنند،علاوه براین که هراتصال کوتاهی درشین باعث قطع کلیه ژنراتورهاوقطع کامل برق می شود، هراتصال کوتاهی که درهریک ازخطوط خروجی اتفاق می افتد،سبب عبورجریان اتصال کوتاه بسیاربزرگی می شود که باتوجه به اثرات الکترودینامیکی جریان اتصال کوتاه برشین هاومقره ها وپایه هاهمچنین بزرگ شدن قدرت قطع دیژنکتورها، تأسیسات الکتریکی ابعاد بسیاربزرگی پیدامی کندکه باعث گران شدن قیمت تأسیسات الکتریکی شبکه فشارقوی می شود. لذابرای جلوگیری ازاین دوعیب بزرگ شین ساده به قطعات کوچک تقسیم می شود، به طوری که هرقطعه شین به یک یاچندمولدوخطوط انتقال تعلق می گیرد.

ب- شین چندتایی یا مرکب

شین ساده که فوقا به آن اشاره شددارای معایبی به شرح زیراست:×

  • تمیز کردن مقره ها و متعلقات دیگر شین بدون قطع برق امکان پذیر نیست
  • گرفتن انشعاب جدید ازشین ساده بدون قطع برق امکان پذیرنیست ، به عبارت دیگرتوسعه شبکه برق فقط قطع برق ممکن است
  • خراب شدن دیژنکتورهریک ازسیم های انتقال انرژی باعث قطع آن خط می شود.
    برای× برطرف کردن معایب فوق امروزه درنیروگاه هاوتبدیل گاه های مهم ازشین مرکب استفاده می شود. ساده ترین ومتداولترین نوع شین مرکب، شین دوبل است. درسیستم شین دوبل(دوشین به ازای هرفاز) معمولایک شین زیرباراست وشین دیگربه عنوان رزرو به کارگرفته می شود.

ارتباط خطوط ورودی وخروجی× باهریک ازشین ها بهکمک یک سکسیونربرقرارمی گردد. لذادرحالت کارعادی شبکه ، نیمی ازسکسیونرهابازونیم دیگربسته است. درموقع تعویض بارازیک شین به× شین دیگر، مثلا به خاطرتمیزکردن مقره های شین I ویابه خاطرگرفتن انشعاب جدیدازشین ها، سکسیونرهای مربوط به شین II رامی بندیم وسکسیونرهای مربوط به شین I راباز می کنیم.

استفاده ازشین کمکی

شین کمکی یک شین× اضافی است که درصورت لزوم به یکی ازشین های دوبل وصل می شودوبه ما این امکان رامی دهد که بدون قطع برق کلیدقدرت هریک ازخطوط انتقال انرژی رابرای تعمیریاتعویض ازمدارخارج کنیم.

شین سه تایی

درنیروگاههای باقدرت× بزرگ که دارای چندین ژنراتور وخطوط خروجی هستندبرای این که مولدهاوخطوط خروجی همه به هم متصل نباشند؛ ودرضمن امکان هرنوع اتصال آنها بایکدیگرموجودباشد، ازشین سه تایی وگاهی چهارتایی استفاده می شود

مشخصات وطرزانتخاب شین فشارضعیف

شین× معمولا ازمس (E-CU )ویا ازآلومینیوم (E-Al ) ساخته می شوندودرمواقع خاص می توان ازآلیاژ آلومینیوم که دارای خواص الکتریکی ومکانیکی خوبی هستند، نیزاستفاده کرد. استقامت استاتیکی آلومینیوم زیادترازمس است ، زیرادرضمن این که مقطع آن نسبت به مس بزرگتراست وزن آن کمترمی باشد.× تحمل دینیمیکی آلومینیوم ومس باهم برابراست ؛زیرااگرچه استقامت آلومینیوم کمتراست ولی درعوض سطح مقطع آن بزرگتراست.× ازدیاددرجه× حرارت توسط ازدیاد شدت جریان ویاجریان کوتاه درآلومینیوم کمتراست *،زیرا جریان مخصوص آلومینیوم کمترازمس است وتشعشعات حرارتی وتبادل حرارتی آن بهتراست. آلومینیوم درموقع جرقه زدن وسوختن ایجاد خاکسترزیادنمی× کندوچون جسم باقیمانده هادی الکتریسیته نمی باشد، به مقره های عایقی شین آسیب نمی رساند. مس درمقابل بخارگوگردی خیلی حساس است؛ مس وگوگرد× درهوای آزاد باهم ترکیب می شوندوسپس ایجاداکسید مس (CU20 )می کند که دارای قابلیت هدایت بسیار کمی است وباعث می شودکه به خصوص درکنتاکتها اگردایما قطع ووصل نشود ؛ عمل کنتاکت دهی وهدایت جریان رامختل می کند.

آلومینیوم× گرچه درمقابل اسیدکلریدریک واسید سولفوریک وآمونیاک باثبات است، ولی به علت ناپایداربودن درمقابل بخارکلروجیوه وبسیاری ازمواد شیمیایی دیگرباید درموقع به کاربردن شین های مسی ویا آلومینیومی درتابلوهای برق رسانی کارخانجات شیمیایی دقت ومطالعه کافی انجام گیرد. درپست های× فشارضعیف فواصل شین هابستگی به جریان اتصال کوتاه شبکه (جریان ضربه ای) ومقطع شین بستگی به جریان نامی دارد.البته می توان باترتیب خاص انشعابات(سیم های ورودی وخروجی) بارشین راتاحدودی کوچک ومتعادل کرد.

برای× تعیین وانتخاب مقطع شین های مسی ویاآلومینیومی معمولا ازجداولی که بدین منظوربرحسب شدت جریان وباردهی شین هاودرجه حرارت مجازداده شده است، استفاده می شود.

مشخصات فنی پست 400 آهوان سمنان

مدت یک هفته (7روز) از مدت کارآموزی در پست 400 کیلوولت آهوان سپری شد و اگرچه این مدت با در نظر گرفتن ابعاد پست و همنچنین تنوع گسترده تر المان ها و تجهیزات بکار رفته نسبت به پست 63 ، برای استخراج کامل اطلاعات بسیار اندک می باشد لکن خلاصه ای از مشاهدات و ادراکات صورت گرفته در اینجا ذکر می گردد:

پست 400 کیلوولت آهوان سمنان در کیلومتر 5 جاده سمنان – دامغان و در زمینی به ابعاد 700*700 مترمربع احداث شده است. ظرفیت نامی پست ، 1000 مگاولت آمپر بوده که از طریق دو خط هر یک به میران 500مگاولت آمپر تامین می شود تعداد 7 تراسفورمر قدرت با نسبت تبدیل 230/400 وظیفه تبدیل ولتاژ را در این پست به عهده دارند. فیدر ورودی ، از دو خط 400 کیلوولت تغذیه می شود که یکی متعلق به نیروگاه نکا و دیگری مربوط به پست جلال می باشد. 8 فیدر خروجی وجود دارد که دو تا مربوط به ترانس ها بوده و شش تای دیگر عبارتند از : سمنان(1)و(2)و(3) ، فیدر230دامغان و فروسیلیس (1) و (2). ذکر این نکته ضروری است که تنها فیدر سمنان (1) مورد بهره برداری قرار گرفته است و سمنان (2)و(3) برای توسعه آتی در نظر گرفته شده اند. همچنین فیدرهای فروسیلیس (1) و (2) متعلق به بخش خصوصی (کارخانه فروسیلیس سمنان) بوده که در مدت کارآموزی به علت تعمیرات در کوره کارخانه، مقدار توان اکتیو مصرفی آن صفر بود.

وظایف و فهرست کارهای پست 400 هیچ تفاوت عمده ای با آنچه در پست 63 انجام می شود ندارد و اصولا پست های تبدیل ولتاژ همگی ساختار یکسانی دارند و تنها سطح ولتاژی آنها تفاوت دارد (با صرف نظر کردن از برخی رله ها که مخصوص بکارگیری در برخی پست ها می باشند مانند رله فرکانسی که در پست های فوق توزیع بکار گرفته می شود)

برای هر فیدر (خروجی و ورودی) کنتورهای دیجیتالی نصب شده است که میزان توان اکتیو،راکتیو،سطح ولتاژ،جریان و فرکانس را در طول شبانه روز ثبت می کند و اپراتورها بصورت ماهیانه موظف به ثبت مقادیر آنها می باشند. این عمل بخصوص در مورد فیدرهای اختصاصی که در انیجا فروسیلیس(1) و (2) می باشند بصورت دقیق تری انجام می شود زیرا شرکت برق منطقه ای در واقع هزینه برق فروخته شده به این شرکت را از طریق این مقادیر محاسبه و دریافت می نماید.

دیسپاچینگ فوق توزیع سمنان

دیسپاچینگ فوق توزیع سمنان در طبقه دوم ساختمان اداری معاونت بهره برداری برق منطقه ای سمنان قرار دارد. در این قسمت کلیه اطلاعات پست ها قبیل بار فیدر،توان اکتیو و راکتیو مصرفی آنها ، همچنین ولتاژ،جریان ترانسفورمرها ، باز و یا بسته بودن بریکرها و سکسیونرها قابل رویت است.مسئول قسمت دیسپاچینگ تمام این اطلاعات را برای هر پست بر روی کامپیوتر خود به همراه نقشه شماتیک آن در اختیار دارد و فرمان های لازم را به اپراتورهای پست ها اعلام می کند.پست میرحاج تنها پستی است که بدلیل قدمت آن ،امکان ارسال اطلاعات به دیسپاچینگ را نداشته و در واقع دیسپاچینگ نسبت به جزئیات آن بی اطلاع هستند.با این حال ، اطلاعات این پست از طریق بیسیم به مرکز دیسپاچینگ گزارش داده می شود.پست 400 آهوان ، تحت فرمان دیسپاچینگ ملی (واقع در تهران) است.

مرکز دیسپاچینگ از قسمت های بسیار حساس است و بازدید از آن پس از تلاش های بسیار و با مساعدت معاون محترم بهره برداری ، جناب آقای مهندس عامل، انجام شد که بدینوسیله از زحمات ایشان قدردانی می گردد.

انجام بازدیدهای دوره ای و تعمیرات

بر طبق برنامه ای از پیش تعیین شده ، قسمت های مختلف پست از قبیل سکسیونرها،بریکرها ، شینه ها ، رله ها و ... مورد بازدید دوره ای قرار گرفته و در صورت نیاز ، تعمیر می گردند.برای مثال یک بریکر مورد استفاده در فیدر خروجی می تواند حداکثرتا 14 بار عمل قطع را انجام دهد و پس از قطع مجدد دیگر راه اندازی نمی شود و بریکر رزرو همان فیدر جای آن را می گیرد. در صورتی که بریکر رزرو موجود نباشد ، نمی توان از بریکر فیدر دیگر استفاده نمود ، زیرا تعداد قطع و وصل های آن بر هم می خورد. در این مواقع فیدر را قطع کرده و روغن بریکر را عوض می کنند . این عمل توسط افراد واحد تعمیرانت صورت می گیرد و در شرایط عادی تعویض روغن بریکر زمانی در حدود 15 دقیقه را می طلبد.

سایر تجهیزات نیز عمر مفید مخصوص به خود را دارند و بیشتر از این مدت نه تنها عملکردشان قابل اطمینان نیست بلکه موجب تخریب دستگاه می گردد. علاوه بر این تغییر در زمان عملکرد رله ها یا تنظیمات سایر بخش ها نیز در طی همین بازدیدهای دوره ای صورت می گیرد.

وظایف اپراتور پست


یکی از کارهای روزانه اپراتور های پست ، ثبت جدول مشخصات بار فیدرها و توان اکتیو و راکتیو مصرفی و تولیدی روزانه در دفتری موسوم به "دفتر کارت آمپر" است.

نمونه ای از دفتر کارت-آمپر در بالا آورده شده است.

در قسمت T1 و  T2 مقادیر زیر باید ثبت شود :

Oil temp (C)

Capacitor A

Cos j

20 A

20 KV

Q (MVR)

P (MW)

Tap Pos.

تمام این اطلاعات باید در هر ساعت در دفتر ثبت شود . بنابراین در طول شبانه روز ، بیست و چهار بار این اطلاعات ثبت می گردد.

در ادامه ، جدول زیر نیز باید بصورت ساعت به ساعت تکمیل گردد :

 

ساعت

مجموع بار ترانس

حداکثر بار (A)

حداقل بار (A)

نام فیدر

MVAR

MW

00

 

 

 

 

 

01

 

 

 

 

 

02

 

 

 

 

 

...

 

 

 

 

 

...

 

 

 

 

 

...

 

 

 

 

 

24

 

 

 

 

 

 

سایر فعالیت های صورت گرفته در طول دوره کارآموزی

شرکت در جلسات ایمنی

جلسات ایمنی بصورت ماهیانه در محل سالن اجتماعات شرکت برق منطقه ای سمنان و با حضور اپراتورهای غیر شیفت کلیه پست های سمنان و کارکنان قسمت بهره برداری انجام می شود و فرصت مناسبی است تا در خلال این جلسات نکات ایمنی به اپراتورها و اکیپ های تعمیراتی یادآوری و یا آموزش داده شود. برای مثال به اکیپ های تعمیراتی توصیه می شود که در طول تابستان از لباس های نخی خنک که جریان هوا در آنها به سادگی صورت می گیرند استفاده نمایند و با خود آب خنک به همراه داشته باشند تا دچار گرمازدگی نشوند و همچنین به اپراتورها کمک های اولیه در هنگام مواجه با برق گرفتگی و گرما زدگی آموزش داده می شود. این جلسات از طرف دیگر محل مناسبی برای بحث و تبادل نظر میان کارکنان در زمینه آخرین تجربیات بدست آمده شان و همچنین انتقال نقطه نظراتشان در رابطه با بهبود کیفیت کاربه مسئولین زیربط است.

نرم افزار پخش بار SABA

این نرم افزار یکی از برنامه هایی است که توسط معاونت بهره برداری شرکت برق منطقه ای استان سمنان به منظور محاسبه پخش بار بکار گرفته می شود. این برنامه که ساخت شرکتی در ایالات متحده است دارای قفل نرم افزاری است و توسط شرکت به مبلغ بیست میلیون ریال خریداری شده از آخرین و قویترین نرم افزارهای این زمینه است و قادر است تا محاسبات پخش بار، اتصال کوتاه و ... را در کسری از ثانیه انجام دهد. دیاگرام تک خطی (SLD) پست ها و مراکز مصرف به صورتی ساده و با استفاده از بلوک های از پیش آماده شده قابل رسم است و کاربر می تواند اطلاعات هر قسمت از مدار را به سرعت بفهمد. البته این برنامه بدلیل اینکه از تکنیک های محاسباتی مثل نیوتن-رافسون استفاده می کند در پاره ای موارد دچار واگرایی می شود که در این موارد به روش تجربی و دستکاری برخی مقادیر مشکل بوجود آمده را حل می نمایند.

در ادامه می توانید ترجمه رله ای که به عنوان پروژه برای شرکت برق منطقه ای با همکاری بنده انجام شده است ملاحظه نمایید:

ضمیمه (A) : راهنمای رله MiCOM P441

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ضمیمه A

کاتالوگ رله

MiCOM P441,P442&P444

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

بخش 3:محیط کاربری و ساختار منو: 36

3.1: معرفی رله: 36

3.1.1 : صفحه جلو: 36

3.1.2 صفحه پشت رله: 38

. 40

3.2 محیط کاربری وتنظیمات: 40

3.3 ساختار منو: 41

3.3.1 تنظیمات حفاظتی: 42

3.3.2 تنظیمات مربوط به ثبت اغتشاشات: 43

3.3.3 تنظیمات مربوط به کنترل و پشتیبانی: 43

3.4 حفاظت از طریق رمز عبور(password): 44

3.5 ساختار رله. 44

3.6 محیط کاربری صفحه جلوی دستگاه : 45

3.6.1 زمان پیش فرض نمایش و منو : 46

3.6.2 حرکت در منو ونمایش گزینه ها: 46

4-6-3 ) خواندن و پاک کردن پیام های اخطار و خطاهای ثبت شده : 47

5-6-3) تغییر تنظیمات.. 48

7-3) رابط کاربری پورت ارتباطی جلویی : 49

8-3) محیط کاربری پورت ارتباطی پشتی : 51

1-8-3) ارتباطات Courier : 51

2-8-3) ارتباطات Modbus. 53

3-8-3) ارتباطات IEC 60870-5CS103. 54

4-8-3) ارتباطات DNP 3.0. 56

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

بخش 3:محیط کاربری و ساختار منو:

تنظیمات و عملکرد رله حفاظتی Micom توسط صفحه کلید جلوی دستگاه و نمایشگر(LCD) و همچنین  از طریق پورتهای ارتباطی جلو و عقب دستگاه در دسترس می باشد.اطلاعات هرکدام از این بخش ها در زیر توضیح داده شده است.

3.1: معرفی رله:

3.1.1 : صفحه جلو:

صفحه جلوی رله به همراه در پوشهای لولایی باز شده آن در شکل شماره 1 نشان داده شده است.حفاظت فیزیکی بیشتر از صفحه جلوی دستگاه توسط یک صفحه شفاف که به صورت اختیاری روی آن نصب می شود فراهم می گردد. با قرار دادن این صفحه کاربر فقط قادر به خواندن اطلا عات می باشد. زمانی که دسترسی کامل به کلیدهای رله نیاز باشد(برای ویرایش تنظیمات) با باز کردن پوششهای بالا و پایین می توان صفحه محافظ را برداشت.

 

 

صفحه جلوی رله شامل موارد زیر است:

  • یک LCD که توانایی نمایش 2 خط و 16 کارکتر در هر خط را دارا می باشد.
  • 7 کلید فشاری که شامل 4 کلید جهتی ، یک کلید ورود( (Enter ، یک کلید پاک کن(clear)  وهمچنین یک کلید خواندن(read).
  • 12 عدد LED که 4 عدد از آنها در سمت چپ قرار گرفته اند و کاربرد انها ثابت است و نیز 8 عدد دیگر در سمت را ست قرار دارند که دارای قابلیت برنامه ریزی  می باشند.

 

در زیر پوشش لولایی بالا شماره سریال رله و اطلاعات مربوط به سطح جریان و ولتاژ رله قرار دارد.

در زیر پوشش لولایی پایین می توان موارد زیر وجود دارد:

  • محفظه باطری که باطری سایز1/2AA در آن قرار می گیرد.این باطری برای حافظه پشتیبان رله که ساعت،اتفاقات خطاهاواختلالات ثبت شده در آن قرار میگیرد استفاده می شود.
  • یک پورت ارتباطی مادگی نوع D با 9 پین برای ارتباط یک کامپیوتر محلی با رله (به فاصله 15 متر) از طریق RS232 که ارتباط سری داده ها می باشد(serial data connection)
  • یک پورت ارتباطی مادگی نوع D با 16 پین که یک سیگنال داخلی برای نمایش و گرفتن نرم افزارهاو متن ها با سرعت بالا از طریق ارتباط موازی داده ها((parallel data connection فراهم میکند.

 

LED های سمت چپ که کاربرد مشخص و ثابتی دارند شرایط زیر را نشان می دهند:

  • قطع(رنگ قرمز): نشان دهنده آن است که رله یک سیگنال قطع صادر کرده است این LED وقتی ریست می شود  که تمام خطاهای ثبت شده توسط رله از طریق صفحه جلو پاک شود.
  • اخطار(رنگ زرد): چشمک زدن آن نشان می دهد که آلارمی توسط رله ثبت شده است.این آلارم ممکن است به وسیله یک خطا یا حادثه به وجود آمده باشد.LED تا زمانی که اخطار خوانده شود چشمک می زند. بعد از خوانده شدن آلارم LED روشن می ماند(چشمک نمی زند) تا زمانی که آلارم پاک گردد.
  • خارج از سرویس(رنگ زرد): نشان دهنده آن است که  رله عمل حفاظت را انجام نمی دهد
  • سالم بودن(رنگ سبز): مشخص کننده عملکرد صحیح رله می باشد وباید همیشه روشن بماند.اگر رله امکانات خود را تست کند واشکالی در سخت افزار یا نرم افزار وجود داشته باشد خاموش خواهد شد.

 

3.1.2 صفحه پشت رله:

صفحه پشت رله در شکل شماره 2 نشان داده شده است.تمام سیگنالهای ولتاژ و جریان و تمام سیگنالهای منطقی ورودی و محل اتصال خروجی ها در پشت رله قرار دارد.

 

 

 

 

3.2 محیط کاربری وتنظیمات:

رله دارای 3 محیط کاربری استLیعنی به وسیله سه روش می توان به اطلاعات آن دسترسی پیدا کرد)

  • صفحه جلوی رله که شامل یک نمایشگر و یک صفحه کلید است.
  • پورت ارتباطی جلوی دستگاه.
  • پورت پشت دستگاه که یکی از پروتکل های courier ،modbus ،IEC60870-5-103،DNP3.0 را پشتیبانی می کند. پوروتوکل پورت پشت دستگاه زمانی که رله سفارش داده می شود باید مشخص شود.

اطلاعات اندازه گیری شده و تنظیمات رله از طریق 3 روش که در جدول 1 خلاصه شده است در دسترس می باشد.

 

 

 

 

3.3 ساختار منو:

منوی رله در یک ساختار جدول مانند چیده شده است. هر کدام از گزینه های منو در یک خانه(cell) قرار دارد و هر خانه از طریق آدرسی که شامل سطر وستون است مشخص می شود.

خانه های منو به صورتی چیده شده اند که هر ستون شامل تنظیمات مشابه باشد.به طور مثال تمام اغتشاشات ثبت شده در یک ستون قرار می گیرند.همانطور که در شکل 3 نشان داده شده است ردیف بالای هر ستون شامل عنوانی است که گزینه های موجود در آن ستون را توصیف می کند.حرکت در بین ستون های منو فقط از طریق حرکت در بین عناوین آنها امکان پذیر است.(یعنی اگر خواسته باشیم از یک ستون به ستون بعدی برویم باید به خانه اول آن ستون برگردیم و از خانه اول آن به خانه اول ستون بعد حرکت کنیم.)

تمام گزینه های منو در 3 گروه قرار دارند: تنظیمات حفاظتی ، تنظیمات مربوط به ثبت اغتشاشات و تنظیمات مربوط به کنترل و پشتیبانی.

دو روش برای تغیر تنظیمات و ذخیره آنها وجود دارد که بسته به اینکه در کدامیک از گروه های فوق الذکر بخواهیم تغییرات ایجاد کنیم یکی از آنها مورد استفاده قرار می گیرد. تنظیمات کنترل و پشتیبانی بعد از تغییرذخیره می شوند و فورا مورد استفاده رله قرار میگیرند.اما برای هریک از تنظیمات حفاظتی و ثبت اغتشاشات ، رله مقادیرجدید را در یک حافظه موقت ذخیره می کند وبعد از اینکه مقادیر جدید تایید شدند،پذیرفته می شوند و کل تنظیمات با هم فعال می گردند.این تکنولوژی به کارگرفته شده است تا امنیت بیشتری را فراهم کند و همچنین چندین تغییر در گزینه ها که در داخل یک گروه حفاظتی قرار می گیرندباهم به طور هم زمان عمل کند.

 

3.3.1 تنظیمات حفاظتی:

تنظیمات حفاظتی شامل بخش های زیر است:

  • تنظیمات مربوط به المان های حفاظتی
  • تنظیمات مربوط به برنامه(مدارهای) منطقی
  • تنظیمات مربوط به رله اتو ریکروز و تست سنکرون بودن
  • تنظیمات مربوط به مکان یاب خطا

تنظیمات حفاظتی دارای 4 گروه می باشد که هر گروه شامل خانه های مشابه مربوط به تنظیمات می باشد.هر گروه که به عنوان گروه فعال انتخاب شود ،توسط المان های حفاظتی استفاده می گردد. ( فقط یک گروه می تواند فعال باشد)هر گروه را می توان برای شرایط خاصی تنظیم کرد و در زمان مناسب ، گروه مورد نظر را فعال کرد.

 

3.3.2 تنظیمات مربوط به ثبت اغتشاشات:

تنظیمات مربوط به ثبت اغتشاشات شامل: مدت ثبت،موقعیت تریگر،انتخاب سیگنالهای آنالوگ و دیجیتال برای ثبت و همچنین منبع سیگنالی که ثبت کننده(recorder) را فعال کرده است می باشد.

 

 3.3.3 تنظیمات مربوط به کنترل و پشتیبانی:

تنظیمات مربوط به کنترل و پشتیبانی شامل موارد زیر است:

  • تنظیمات مربوط به پیکره بندی رله
  • باز و بسته کردن بریکر
  • تنظیم سطح( (Ratioمربوط به CT&VT
  • ریست LEDها
  • فعال کردن یکی از گروه های تنظیمات حفاظتی
  • تنظیمات زمان و رمز عبور
  • تنظیمات مربوط به کنترل و نمایش(monitoring ) بریکر
  • تنظیمات مربوط به ارتباطات
  • تنظیمات اندازه گیری
  • تنظیمات مربوط به ثبت اتفاقات و خطاها
  • تنظیمات مربوط به محیط کاربری

 

3.4 حفاظت از طریق رمز عبور(password):

منو رله دارای 3 سطح دسترسی می باشد. سطح دسترسی که به وسیله وارد کردن رمز عبور فعال شده است مشخص می کند که کدامیک از گزینه های منوی رله می تواند تغییر کند و کنترل شود.سطوح دسترسی در جدول 2 خلاصه شده اند.

3.5 ساختار رله

این رله یک وسیله چند منظوره است که تعداد زیادی از حفاظتهای مختلف،کنترل های متنوع و خصیصه های ارتباطی را پشتیبانی می کند. از جهت دیگر برای تنظیمات راحت تر رله یک ستون تنظیمات ساختار رله وجود داردکه می تواند برای فعال ساختن یا غیر فعال ساختن تعداد زیادی از توابع رله استفاده گردد.تنظیمات بهم پیوسته ای که هیچیک از توابع آن فعال نشده است،غیر قابل دیدن می شود(یعنی آنها در منو دیده نمی شوند).غیر فعال شدن یک تابع باعث تغییرخانه مربوطه درستون configuration از فعال(enable) به غیر فعال disable)) می گردد. همچنین ستون configuration کنترل می کند که کدامیک از 4 گروه حفاظتی فعال شوند.برای این کار ازطریق خانه "active setting" می توان آن را فعال کرد.همچنین در این ستون می توان یک گروه حفاظتی فعال را غیر فعال کرد.این ستون این امکان را فراهم می کند که محتویات یک گروه در گروه دیگر کپی گردد. برای انجام این کارابتدا خانه "copy from"را در گروه حفاظتی مورد نظر ست(set) کنید و سپس خانه "copy to" را در گروه حفاظتی ای که باید کپی در آنجا انجام شود ست کنید. تنظیمات کپی شده ابتدا در حافظه موقت قرار می گیرد و تنها زمانی استفاده می شود که تایید گردد.

برای برگرداندن تنظیمات به مقاذیر پیش فرض خانه"Restore default" را برای شماره گروه مورد نظر ست کنید.همچنین این امکان وجود دارد تا "Restore default" را برای "All setting" ست کنید.این عمل باعث برگرداندن تمامی تنظیمات رله به مقادیرپیش فرض می گردد.مقادیر پیش، فرض ابتدا در حافظه موقت قرار می گیرند و تنها زمانی مورد استفاده قرار می گیرند که تایید گردند.قابل ذکر است که برای برگرداندن تمامی تنظیمات به مقادیر پیش فرض اولیه شامل پورت ارتباطی پشت دستگاه می شود که اگر تنظیمات جدید با ایستگاه اصلی هماهنگ نباشد امکان دارد ارتباط پورت پشت دستگاه قطع شود

وارد کردن رمز :

برای وارد کردن رمز عبور لازم است تا پیام زیر به شما نمایش داده شود :

 

توجه : برای تغییر تنظیمات لازم است تا رمز عبور وارد شود.

مکان نمای چشمک زن مشخص می کند کدام کاراکتر از رمز عبور قابل تغییر است.کلید های 5 و 6 را فشار دهید تا کاراکتر بین A تا Z تغییر کند.

برای جابجا شدن کاراکتر بین هر حرف رمز عبور ، کلید های 4 و 3 را فشار دهید.رمز بوسیله فشردن کلید  8 تائید می شود. در صورتی که رمز عبور بصورت اشتباه وارد شده باشد ، دوباره عبارت "Enter Password" در صفحه نمایش ظاهر می شود. در غیر این صورت پیامی به معنای وارد شدن صحیح رمز عبور نشان داده می شود و سطح دسترسی بازگشایی شده اعلام می گردد. اگر این سطح دسترسی برای ویرایش تنظیمات مورد نظر کافی باشد ، نمایشگر به صفحه تنظیمات باز میگردد تا ادامه تغییرات میسر شود. در صورتی که سطح دسترسی برای اینکار کافی نباشد ، آنگاه پیام درخواست رمز عبور مجددا ظاهر می شود.برای خروج از این حالت کلید پاک کردن © را فشار دهید. همچنین رمز عبور می تواند با استفاده از خانه "Password" از ستون "System Data" وارد شود.

بعد از گذشت 15 دقیقه از غیرفعال بودن صفحه کلید پانل کاربری روبرویی ، سطح حفاظت رمز عبور به حالت پیشفرض باز می گردد. باز گرداندن سطح دسترسی به حالت پیشفرض بصورت دستی از طریق رفتن به خانه "Password" در ستون "System data"و فشردن کلید پاک کردن   © و با وارد کردن رمز عبور نیز امکان پذیر است.

 

3.6 محیط کاربری صفحه جلوی دستگاه :

زمانی که حفاظ جلوی صفحه کلید نصب نشده باشد امکان دسترسی کامل به منوبا کمک اطلا عاتی که LCD نمایش می دهد وجود دارد. کلید های                      برای حرکت در منو وتغییر در مقادیر گزینه ها استفاده می شود. این کلیدها دارای یک تابع تکرار اتوماتیک(auto repeat) می باشند.این تابع زمانی به کار می افتد  که یک کلید به طور مداوم نگه داشته شود.یعنی برای چندین پله حرکت در منو نیاز به چندین بار زدن این کلیدها نمی باشد بلکه با نگه داشتن آنها می توان به طور مداوم در منو حرکت کرد. این تابع برای سرعت دادن به تغییر گزینه ها و حرکت در منوایجاد شده است. زمانی که این کلیدها طولانی تر نگه داشته شوند سرعت آنها نیز بیشتر می شود.

 

3.6.1 زمان پیش فرض نمایش و منو :

******* رله بعد از مدتی وقفه به نمایش پیش فرض برمی گردد(عبارتی که فبلا انتخاب شده است بعد از مدتی وقفه از آخرین کلید زده شده بروی LCD نمایش داده می شود). و همچنین روشنایی LCD خاموش می شود. مدت زمان وقفه 15 دقیقه می باشد. بعد از برگشت به نمایش پیش، فرض در صورتی که تغییرات ایجاد شده درگزینه ها تایید نشده باشند پاک می شوند و تنظیمات قبلی نگه داشته می شوند.محتوای نمایش پیش فرض از گزینه های زیر انتخاب می شود:

  • جریان 3 فاز و جریان نول
  • ولتاژ سه فاز
  • توان
  • فرکانس سیستم
  • ساعت وتاریخ
  • توصیفات رله
  • صفحه مرجعی که کاربر مشخص کرده است

نمایش پیش فرض از خانه"Default Display" از ستون"Measure setup" انتخاب می گردد.گزینه ای که در اینجا انتخاب می شود پس از سپری شدن زمان خاصی از آخرین کلید زده شده نشان داده می شود.

هر وقت یک آلارم پاک نشده در رله وجود داشته باشد(به عنوان مثال خطای ثبت شده،آلارم حفاظت،آلارم کنترل و...) عبارت زیر جایگزین نمایش پیش فرض می گردد.

Alarms/Faults

 

Presents

Text Box: Alarms/Faults

Presents

 

 

 

 

3.6.2 حرکت در منو ونمایش گزینه ها:

در شکل شماره 4 منو با استفاده از 4 کلید جهتی نمایش داده شده است.(شکل شماره 4)

برای وارد شدن به منو، کلید           استفاده می شود .که با زدن آن عناوین ستون ها نمایش داده می شود.برای حرکت وانتخاب عنوان مورد نظر از کلید های                   استفاده کنید. اطلا عات گزینه های موجود در یک ستون با استفاده از کلیدهای                      می توانید مشاهده کنید . برگشتن به عنوان ستون با یکی از دو روش زیر امکان پذیر است.

 نگه داشتن دکمه            یا با یکبارزدن دکمه             . برای برگشت به نمایش پیش فرض، زمانی که در عنوان ستون قرار دارید  کلید            ویا          را فشار دهید .اگر دریکی ازخانه های هر یک از ستون ها باشید نمی توانید بانگه داشتن           به نمایش پیش فرض بروید. تابع تکرار شونده این کلید در عنوان آن ستون متوقف میشود.  برای رفتن به نمایش پیش فرض باید کلید         را رها کنید و دوباره  فشار دهید.   

4-6-3 ) خواندن و پاک کردن پیام های اخطار و خطاهای ثبت شده :

یک یا چند پیام اخطار در صفحه اصلی نمایشگر و به وسیله چراغ های زرد LED چشمک زن ثبت می شود.پیام های خطا می تواند خود بخود و یا بصورت فرمان خارجی (نیازمند فرمان دستی ) به حالت اولیه بازگردد.برای دیدن پیام های اخطار کلید مطالعه & را فشار دهید.هنگامی که تمام اخطارها رویت اما پاک نشده باشد ، LED از حالت چشمک زن به حالت دائم روشن تغییر وضعیت می دهد و آخرین خطای ثبت شده نمایش داده می شود. حرکت بین صفحات در این حالت با کلید & می شود.

Press clear to

Reset alarms

 
  Text Box: Press clear to
Reset alarms


زمانی که تمام صفحات خطای ثبت شده مشاهده شد ، پیام زیر نمایش داده می شود

 

برای پاک کردن پیام های اخطار کلید © را فشار دهید و برای بازگشت به نمایشگر خطاها/اخطارها و باقی گذاردن اخطارها بصورت پاک نشده ، کلید & را بزنید. بسته به تنظیمات رمز عبور ، ممکن است لازم باشد تا رمز عبور را قبل از پاک کردن اخطارها وارد کنید (بخش مربوط به وارد کردن رمز عبور را ملاحظه نمائید) هنگامی که اخطارها پاک شدند چراغ زرد LED اخطار نیز خاموش خواهد شد. همزمان با این عمل ، چراغ LED قرمز در صورت وجود خطا روشن می شود.

در صورت اینکه بخواهیم این عمل را سریعتر انجام دهیم ، هنگامی که اپراتور با مشاهده اخطار کلید & را بزند و کلید © را بفشارد ، با این کار به صفحه خطاها خواهد رفت.فشردن مجدد کلید © باعث مشاهده فوری پیغام پاک کردن خطاها می گردد. در اینحالت فشردن کلید © تمام اخطارها را پاک می کند.

5-6-3) تغییر تنظیمات

برای تغییر دادن مقادیر تنظیمات ، ابتدا منوها را جابجا کنید تا خانه مورد نظر مشاهده شود.برای تغییر مقدار خانه ، کلید ورود  8 را فشار دهید تا مکان نمای چشمک زن بر روی LCD مقدار قابل تغییر را مشخص کند. این کار تنها در صورتی امکان پذیر است که رمز عبور مناسب وارد شده باشد ، در غیر اینصورت پیام برای وارد کردن رمز عبور ظاهر می شود. با فشردن کلید های حرکتی مقادیر تنظیمات را میتوان تغییر داد.اگر تنظیمات مورد نظر برای تغییر بصورت مقادیر عددی یا رشته های متنی باشد ، رقم یا حرف مورد نظر باید ابتدا توسط کلیدهای 4 یا 3 انتخاب شود.هنگامی که مقدار جدید دلخواه بدست آمد با فشردت کلید 8 ثبت میشود. در صورت ظاهر شدن منوی time out و یا با فشردن کلید © مقادیر وارد شده از بین می رود. تنظیمات گروه حفاظتی و ثبت اغتشاشات ، قبل از اینکه توسط رله قابل استفاده باشد باید تائید گردد.برای اینکار ، هنگامی که تمام تغییرات لازم وارد شد ، به ستون سطح بالایی وارد شوید و کلید تائید را فشار دهید. در هنگام برگشتن به صفحه پیشفرض پیام زیر نمایش داده می شود :

Update Settings?

Enter    or     Clear

 
  Text Box: Update Settings?
Enter    or     Clear

 

 

 

فشردن کلید تایید باعث انتخاب شدن تنظیمات می شود و فشار دادن کلید C سبب می شود تا رله مقادیر انتخاب شده جدید را قبول نکند. باید به این نکته توجه داشت که مقادیر تنظیمات در صورتی که منوی time out قبل از تائید شدن تغییرات ، ظاهر شود باز هم از بین خواهند رفت. تنظیمات بخش کنترل و پشتیبانی بلافاصله پس از وارد شدن آنها به روز می شود و پیام "Update Settings" ظاهر نمی گردد.

7-3) رابط کاربری پورت ارتباطی جلویی :

پورت ارتباطی جلویی به وسیله یک رابط مادگی 9 پینه برقرار می شود که در زیر درپوش قرار گرفته است. این پورت فراهم کننده ارتباط داده ای از نوع سریال RS232 و به منظور اتصال به یک رایانه در محل قرارگرفتن رله (تا 15 متر از رله) است و در شکل 5 نشان داده شده است. این پورت فقط از پروتکل ارتباطی Courier پشتیبانی می کند.Courier زبانی ارتباطیست که توسط شرکت Alstom T&D توسعه یافته است و به رله های حفاظت اجازه برقراری ارتباط را می دهد. پورت جلویی بصورت اختصاصی برای استفاده از برنامه تنظیمات رله ، MiCOM S1 طراحی شده است که بر روی سیستم های عامل Windows 95/NT قابل نصب و اجرا می باشد.

 

 

رله ، یک تجهیز ارتباطات داده ای (DCE) است. بدین ترتیب پین های نه گانه پورت جلویی بصورت زیر می باشند :

پین شماره 2     ß    TX : خروجی اطلاعات

پین شماره 3     ß    RX : ورودی اطلاعات

پین شماره 5     ß    OV : زمین صفر ولت

 

هیچ یک از پین های دیگر به رله متصل نیست.لازم است تا رله به پورت سریال کامپیوتر متصل شود که معمولا به آنها COM1 وCOM2 گفته می شود.رایانه ها عمدتا تجهیزات انتقال اطلاعات هستند که دارای یک پورت سریال می باشند که بصورت زیر است (در صورتی که مطمئن نیستید، راهنمای کامپیوتر خود را مطالعه کنید) :

                                                      9راهه                                       25راهه

اطلاعات ورودی RX                                          2                                                3

اطلاعات خروجی TX                                        3                                                2

زمین صفرولت OV                             5                                                7

 

برای ارتباط اطلاعاتی موفق ، پین Tx در رله باید به پین Rx در کامپیوتر وصل شود و پین Rx در رله باید به پین Tx در کامپیوتر متصل گردد، مانند شکل 6. بنابراین برای تبدیل کردن کامپیوتر به یک وسیله انتقال اطلاعات با استفاده از پین ها ، مانند آنچه در بالا گفته شد ، نیازمند یک رابط سریال مستقیم است.مثلا رابطی که پین 2 را به پین 2 ، پین 3 را به پین 3 و پین 5 را به پین 5 وصل کند.باید توجه داشت که یک مشکل متداول در ارتباط داده ای سریال ، اتصال Tx به Tx و Rx به Rx است. این امر وقتی اتفاق می افتد که یک رابط سریال ضربدری استفاده شود.مثلا پین 2 به 3 و پین 3 به 2 وصل شود یا کامپیوتر دارای تنظیمات پین یکسانی با رله باشد.

 

 

برای داشتن یک ارتباط فیزیکی از رله به کامپیوتر ، تنظیمات ارتباطی کامپیوتر باید با این تنظیمات در رله هماهنگ و یکپارچه باشد.تنظیمات ارتباطی رله برای پورت جلویی ثابت بوده و در جدول زیر نمایش داده شده است :

Courier

پروتکل

19.200 بیت بر ثانیه

گستره باند

1

نشانی Courier

11بیت-1بیت شروع،8بیت داده،1 بیت توازن و 1 بیت قطع

ساختار پیام

 

زمان سنج غیرفعال کننده برای پورت جلویی بر روی 15 دقیقه تنظیم شده است.این زمان سنج ، زمان آماده به کار بودن رله در سطح دسترسی باز شده توسط رمز عبور را مشخص می کند.اگر هیچ پیامی ظرف 15 دقیقه از طریق پورت جلویی دریافت نشود ، آنگاه هرسطح دسترسی که فعال بوده است ، باطل می شود.

8-3) محیط کاربری پورت ارتباطی پشتی :

پورت پشتی قابلیت پشتیبانی از چهار پروتکل ارتباطی (Courier,Modbus,DNP3.0,IEC60870-5-03) را دارد.

روت ارتباط پشتی به وسیله یک رابط میخی شکل سه پایه که در پشت رله واقع شده است ، ارتباط را ممکن می گرداند.بر طبق ضمیمه B برای جزئیات ترمینال های ارتباطی ، پورت پشتی ارتباط داده ای بصورت سریال از نوع K-Bus/RS485 فراهم می کند و برای استفاده از یک اتصال تک سیمه با مرکز کنترل از راه دور در نظر گرفته شده است. با این کار ، دو اتصال یکی برای اتصال سیگنال ها و دیگری برای زمین حفاظتی کابل پدید می آید.هنگامی که گزینه K-Bus برای پورت پشتی اختیار شود ، دو سیگنال ارتباطی فاقد قطب است . اما در Modbus ، IEC 60870-5-103  و DNP3.0 باید جهت صحیح قطب ها انتخاب شود. پروتکل کاری در رله در منوی رله و در بخش ارتباطات درج شده است .با استفاده از صفحه کلید و LCD ، ابتدا خانه "Comms Settings" را در بخش "Configuration" کنترل کنید تا بر روی "Visible" تنظیم شده باشد ، آنگاه به بخش "Communication" بروید.اولین خانه در این بخش پروتکل ارتباطی مورد استفاده در پورت عقبی را نشان می دهد.

1-8-3) ارتباطات Courier :

Courier زبان ارتباطی توسعه یافته بوسیله شرکت حفاظت و کنترل ALSTOM T&D است که اجازه بازبینی از راه دور را در محدوده ای از رله های حفاظتی فراهم می کندCourier بر پایه قواعد تابع و متبوع کار می کند که در آن واحد وابسته حاوی اطلاعاتی به شکل بانک اطلاعاتی است و هنگامی که واحد اصلی بخواهد ، اطلاعات را از بانک اطلاعاتی به آن می دهد.

رله یک واحد وابسته است که برای استفاده با واحد اصلی Courier مانند MiCom S1 و MiCom S10 ، PAS&T و یا سیستم SCADA طراحی شده است.

MiCom S1 یک بسته نرم افزاری سازگار با Windows NT4.0/95 است که انحصارا برای تغییر تنظیمات رله ها طراحی شده است.

استفاده از پورت عقبی برای ارتباط با یک ایستگاه مستقل رایانه ای با استفاده از Courier ، نیازمند مبدل KITZ K-Bus به پروتکل RS232 است.این مبدل توسط شرکت ALSTOM T&D ایجاد شده است.

آرایش معمول اتصالات در شکل 7 نمایش داده شده است.برای اطلاعات و جزئیات بیشتر در مورد سایر آرایش های ممکن اتصالات به راهنمای برنامه پایگاه اصلی   Courier و راهنمای مبدل پروتکل KITZ مراجعه کنید.هر تحریک از جفت سیم پیچ های K-Bus می تواند بیشتر از 1000 متر طول و بیشتر از 32 رله متصل به آن را پشتیبانی کند.

برای داشتن اتصال فیزیکی با رله ، تنظیمات ارتباطی رله باید تغییر کند.برای این کار از صفحه کلید و صفحه LCD استفاده کنید. در منوی رله ، ابتدا خانه "Comms Settings" را در ستون "Configuration" کنترل کنید تا بر روی "Visible" تنظیم شده باشد و سپس به ستون "Communications" بروید. تنها دو تنظیم برای استفاده از Courier در پورت پشتی انجام پذیر است: آدرس رله و تایمر غیرفعال بودن .

ارتباطات همزمان در یک محدوده باند 64kbit/s استفاده می شود.

به اولین خانه از ستون "Communication" بروید که شامل پروتکل ارتباطی است :

Protocol

Courier

 
  Text Box: Protocol
Courier

 

 

 

Remote addrees

1

 
  Text Box: Remote addrees
1


خانه پایینی آدرس کنترل کننده رله را مشخص می کند

 

تا حد 32 رله به یک محرک k-bus متصل شود ، مانند شکل 7 ، لازم است برای هر رله تا آدرسی واحد داشته باشد تا پیام ها از ایستگاه کنترل مرکزی تنها توسط یک رله قبول شود.کریر ، از یک عدد صحیح بین 0 تا 254 برای آدرس رله استفاده می کند که توسط این خانه تنظیم می شود.نکته مهم آن است که هیچ دو رله ای آدرس کریر یکسانی نداشته باشند.آدرس کریر آنگاه توسط ایستگاه مرکزی برای ارتباط با رله استفاده می شود.

خانه پایینی ، زمان غیرفعال بودن را کنترل می کند

Inactivity timer

10.00 mins

 
  Text Box: Inactivity timer
10.00 mins


تایمر غیر فعال بودن مشخص می کند چه مدت رله می تواند بدون اینکه بر روی پورت پشتی خود پیامی دریافت کند آماده دریافت دستور باقی بماند و پس از آن به حالت پیشفرض خود بازگردد و تمام رمزهای دسترسی را که فعال شده اند را غیرفعال کند. برای پورت پشتی این مقدار می تواند بین 1 تا 30 دقیقه تنظیم شود. توجه داشته باشید که تنظیمات نگهدارنده رخدادها و حفاظت که توسط ویرایشگر متنی مثل PAS&T تغییر می کند باید توسط نوشتن در خانه "Save Changes" در ستون "Configuration"

 

ویرایشگرهای خارجی مانند MiCOMS1 نیازی به این عمل ندارند تا تغییرات انجام شده اعمال گردد.

2-8-3) ارتباطات Modbus

Modbus یک پروتکل ارتباطی تابع/متبوع است که برای کنترل شبکه بکار می رود.مشابه حالت کریر ، سیستم بوسیله یک المان مرکزی به عنوان مسئول تمام فعالیت ها و وسایل وابسته ، رله ها به دستگاه اصلی و مستقل بوسیله فراهم کردن اطلاعات خواسته شده یا انجام وظیفه محول شده با آن جواب می دهد.

ارتباطات Modbus بوسیله یک جفت اتصال سیم پیچی شده به پورت پشتی قابل انجام است و می تواند در فاصله ای بیشتر از 1000 متر و با استفاده از بیش از 32 وسیله وابسته استفاده شود. برای استفاده از پورت پشتی با ارتباط Modbus تنظیمات ارتباطی رله باید تغییر کند.برای انجام این کار از صفحه نمایش LCD و صفحه کلید استفاده میشود. در منوی رله ابتدا خانه "Comms Settings" را در ستون "Communications" بروید.چهار تنظیم انجام می شود.استفاده از Modbus برای پورت پشتی در زیر شرح داده شده است.

در ستون "Communications" پایین بروید تا به اولین خانه ای که حاوی پروتکل ارتباطی است :

Protocol

Modbus

 
  Text Box: Protocol
Modbus


خانه بعدی ، آدرس Modbus از رله را کنترل می کند

 

Modbus Address

23

 
  Text Box: Modbus Address
23


بیش از 23 رله می تواند به یک تحریک Modbus متصل شود و برای اینکار لازم است تا هر رله آدرس واحدی داشته باشد تا پیام های مرکز اصلی کنترل تنها توسط یک رله دریافت شود.Modbus از یک عدد صحیح بین 1 تا 247 برای آدرس هر رله استفاده می کند.نکته مهم آن است که هیچ دو رله ای دارای آدرس مشابه ای نباشند.آدرس مدباس سپس برای ارتباط با رله توسط مرکز اصلی کنترل استفاده می شود.سلول بعدی ، تایمر غیرفعال بودن را کنترل می کند .

 

 

Inactivity timer

10.00 mins

 
  Text Box: Inactivity timer
10.00 mins


تایمر غیرفعال کنترل می کند که یک رله چقدر می تواند منتظر بماند بدون اینکه پیغامی را دریافت کند.بر روی پورت پشتی قبل از اینکه به حالت پیشفرض بازگردد، به همراه غیرفعال کردن تمام سطح دسترسی هایی که توسط رمز عبور باز شده بود.برای پورت پشتی این مقدار می تواند بر روی مقداری بین 1 تا 30 دقیقه تنظیم گردد.

 

Baud rate

9600 bits/s

 
  Text Box: Baud rate
9600 bits/s


خانه بعدی از این ستون برای کنترل مقدار ارسال اطلاعات بکار می رود:

 

 

ارتباطات Modbus از نوع غیر همزمان است .مقدار اطلاعات انتقالی پشتیبانی شده در رله مقادیر 9600 bits/s ، 19200 bits/s و 38400 bits/s می باشد.نکته مهم آن است که هر چه که در رله انتخاب شود باید با آنچه در ایستگاه مرکزی انتخاب می شود برابر باشد.

بیت توازن می تواند یکی از حالت های زوج ، فرد یا هیچکدام انتخاب شود.مهم اینجاست که هر چه که فرمت بیت توازن انتخاب شود باید با آنچه که بر روی ایستگاه اصلی Modbus تنظیم شده است یکی باشد.

3-8-3) ارتباطات IEC 60870-5CS103

استاندارد IEC موسوم به IEC 60870-5-103 : تجهیزات و سیستم های کنترل از راه دور ، قسمت پنجم ، بخش 103 استانداردهای IEC60870-5-1 تا IEC60870-5-5 کاربرد پروتکل های انتقال را برای ایجاد ارتباط با تجهیزات حفاظتی تعیین می کند. جزئیات استاندارد برای پروتکل IEC60870-5-103 برای استفاده از یک جفت رابط سیم پیچی شده در فاصله بیشتر از 1000 متری است .به عنوان یک امکان برای IEC60870-5-103 ، پورت عقبی می تواند با فیبر نوری بصورت مستقیم به ایستگاه اصلی اختصاص یابد.عملکرد رله بصورت وابسته در این سیستم است و به فرمان های ایستگاه اصلی پاسخ می دهد.روش ارتباط بصورت پیام های استاندارد شده ای است که بر پایه پروتکل های ارتباطی VDEW می باشد.

برای استفاده از پورت پشتی IEC60870-5-103 ، تنظیمات ارتباطی رله باید تغییر کند . برای انجام این کار از صفحه کلید و صفحه نمایش LCD استفاده کنید.در منوی رله ابتدا خانه "Comms Setting" را در ستون "Configuration" کنترل کنید تا بر روی "Visible" قرار داشته باشد. سپس به ستون "Communication" بروید.چهار تنظیم پورت عقبی برای استفاده از IEC60870-5-103 وجود دارد که بصورت زیر شرح داده شده است. به پایین ستون "Communication" بروید تا به پروتکل های ارتباطی برسید :

Protocol

IEC60870-5-103

Remote

162

 
 


خانه بعدی آدرس های IEC60870-5-103 را در رله مشخص می کند:

 

بیشتر از 32 رله می تواند به یک محرک IEC60870-5-103 متصل شود و لازم است تا هر رله آدرس یکتایی داشته باشد تا پیام های مرکز کنترل فقط توسط یک رله قبول شود. IEC60870-5-103از یک عدد صحیح بین 5 تا 254 به عنوان آدرس رله استفاده می کند. نکته مهم آن است که هیچ دو رله ای دارای آدرس مشابه نباشند.این آدرس آنگاه برای ارتباط بین مرکز کنترل با رله بکار می رود.خانه بعدی از ستون مربوط به کنترل مقدار ارسال اطلاعات مورد استفاده قرار می گیرد.

Baud rate

9600 bits/s

 
  Text Box: Baud rate
9600 bits/s


ارتباط IEC60870-5-103 از نوع آسنکرون است . دو حجم اطلاعاتی مجاز قابل ارسال توسط رله 9600bits/s و 19200bits/s هستند.نکته مهم این است که گزینه انتخاب شده در رله باید منطبق با آنچه باشد که در پایگاه مرکز IEC60870-5-103 تنظیم شده است .خانه بعدی در این ستون دوره تناوب بین اندازه گیری IEC60870-5-103 را کنترل می کند :

 

Measure's period

30.00 s

 
  Text Box: Measure's period
30.00 s


پروتکل IEC60870-5-103 به رله اجازه می دهد تا در وقفه های مشخص اندازه گیری کند.وقفه بین اندازه گیری ها توسط این خانه کنترل می شود و می تواند بین 1 تا 60 ثانیه تنظیم شود.

 

Physical link

RS485

 
  Text Box: Physical link
RS485


خانه بعدی از ستون وسیله فیزیکی استفاده شده در ارتباط را کنترل می کند:

 

 

تنظیمات پیش فرض بصورت انتخاب رابط الکتریکی RS485 است.اگر اتصال های اختیاری فیبر نوری به رله وصل شده باشد آنگاه این تنظیمات می تواند به "Fibre optic" تغییر کند.

Function type

226

 
  Text Box: Function type
226


سلول بعدی می تواند رابطه ای اولیه برای این حالت استفاده شود.جایی که پروتکل IEC60870-5-103 برای برنامه بصورت واضح تعیین نکرده است.

 

 

 

4-8-3) ارتباطات DNP 3.0

پروتکل DNP 3.0 توسط گروهDNP تعیین و مدیریت می شود.اطلاعات کلی در مورد گروه DNP و جزئیات پروتکل را میتوانید در وبسایتشان پیدا کنید : www.dnp.org

عملکرد رله DNP3.0 به عنوان یک المان وابسته است و از level2 پروتکل به همراه برخی از امکانات level3 پشتیبانی می کند.ارتباط DNP 3.0 با استفاده از یک جفت اتصال سیم پیچی شده به پورت پشتی امکان پذیر است و می تواند در فاصله بیش از 1000 متر با 32 وابسته اجرا شود.

برای استفاده از پورت پشتی با DNP3.0 تنظیمات ارتباطی رله باید تغییر کند.برای اینکار از صفحه کلید و صفحه نمایش LCD استفاده کنید.

در منوی رله ابتدا خانه "Comms Setting" را در ستون "Configuration" کنترل کنید تا بر روی "Visible" قرار داشته باشد آنگاه به ستون "Communication" بروید .چهار تنظیم قابل اعمال برای پورت پشتی در هنگام استفاده از DNP3.0 موجود و به شرح زیر است.به ستون "Communication" بروید تا در اولین خانه پروتکل ارتباطی را مشاهده کنید:

Protocol

DNP 3.0

DNP3.0 Address

232

 
 


خانه بعدی آدرس DNP3.0 از رله را کنترل می کند

 

بیشتر از 32 رله می تواند به یک محرک DNP3.0 متصل شود و لازم است تا هر رله آدرس یکتا داشته باشد که پیام های مرکز کنترل اصلی را تنها یک رله دریافت کند.DNP3.0 از یک عدد دهدهی بین 1 تا 65519 برای آدرس دهی رله استفاده می کند.این نکته مهم است که هیچ دو رله ای آدرس DNP3.0 یکسانی نداشته باشند.آدرس DNP3.0 آنگاه توسط ایستگاه مرکزی برای ارتباط با رله استفاده می شود.

خانه بعدی از ستون برای کنترل مقدار انتقال اطلاعات مورد استفاده قرار میگیرد.

Baud rate

9600 bits/s

 
  Text Box: Baud rate
9600 bits/s


ارتباط DNP3.0 از نوع غیرهمزمان است.شش پهنای باند پشتیبانی شده توسط رله عبارتند از :

 

1200 bits/s,2400 bits/s,4800 bits/s,9600 bits/s,19200 bits/s,38400 bits/s

این مهم است که پهنای باند انتخاب شده در رله با آنچه در ایستگاه مرکزی DNP3.0 تنظیم شده است منطبق باشد.

خانه بعدی بیت توازن مورد استفاده را در جداول داده مشخص می کند

Parity

none

 
  Text Box: Parity
none


بیت توازن مورد استفاده می تواند یکی از حالت های "none" ، "odd" و یا "even" باشد.مهم اینجاست که هر کدام که بر روی رله انتخاب می شود با آنچه در ایستگاه اصلی DNP3.0 است یکی باشد.

 

خانه بعدی درخواست همزمانی توسط ایستگاه اصلی از رله را تنظیم می کند

Time Synch

Enabled

 
  Text Box: Time Synch
Enabled


همزمانی می تواند بر روی هر دو حالت فعال یا غیرفعال تنظیم گردد.اگر فعال باشد آنگاه اجازه می دهد تا DNP3.0 اصلی عمل همزمانی را انجام دهد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ضمیمه  (B):  دیاگرام های تک خطی پست میرحاج
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ضمیمه(C) : پیک بار و موقعیت تب چنجر

\s \s پیک بار و توجه به زمان اتفاق آن از جمله کارهای مهمی است که باید هم در هنگام طراحی و هم در زمان بهره برداری پست مورد دقت و توجه قرار گیرد. زیرا در صورتی که ترانسفورمرها نتوانند نیاز توان در ساعات اوج مصرف را برآورده سازند شاهد افت کیفیت برق و حتی ایجاد قطعی برق خواهیم بود. بر همین اساس بار فیدر سعدی به عنوان فیدر نمونه در طول شبانه روز مورد بررسی قرار گرفت و نتایج زیر مشاهده شد.

اصطلاحات و واژه نامه

در این قسمت ، بخشی از اصطلاحاتی که در متن گزارش آمده اند و یا در کاربردهای روزمره پست بکار می رود به همراه توضیح مختصر ذکر می شود:

فرمان قطع به کلید قدرت (بریکر) را توسط رله ها گویند

کلیه عملیاتی که برای قطع و وصل بخشی از تجهیزات، به در خواست مرکز کنترل یا واحدهای عملیات تعمیراتی و یا بنا به ضرورت و به در خواست واحد بهره برداری با هماهنگی مرکز کنترل دیسپاچینگ ذیربط صورت می پذیرد را مانور شبکه می گویند.

  • پیک مصرف:

به بیشترین میزان مصرف توان الکتریکی در بازه های زمانی مشخص "پیک مصرف" می گویند.پیک مصرف، نقطه اکسترمم نمودار مصرف است و شبکه توزیع باید توانایی تامین آن را در هر شرایطی داشته باشد.

  • فلوشیت:

نقشه ای است بصورت تک خطی که مسیر پست های موجود را بهمراه ترانسفورمرها و راکتورهای آن نشان می دهد و برای بررسی مسیر پخش بار در شبکه بکار می رود.

  • اجازه کار:

متصدیان پست موظفند در صورت مراجعه گروه تعمیرات نسبت به تهیه اجازه کار اقدام کنند.این فرم که در دو نسخه تهیه می شود شامل نام مسئول اکیپ تعمیرات و نام همکاران،زمان ورود و خروج آنها از پست،مورد تعمیر و عمق تعمیر می شود.یک نسخه از فرم اجازه کار،باید در آرشیو پست نگهداری شود و نسخه دوم تحویل مسئول اکیپ می گردد.

 

 

 

 

 

 

تشکر و قدردانی

بدین وسیله از زحمات و کمک های عزیزان زیر که علیرغم مشغله شدید کاری و خستگی ناشی از کار روزانه ، به سوالات بیشمار حقیر با حسن نیت کامل پاسخ گفتند، تشکر می کنم. مطمئنا بسیاری از این تجربیات بدون یاری صمیمانه ایشان میسر نمی بود :

آقایان میراج،جعفری وکرم الدین  اپراتورهای زحمت کش پست 63 کیلوولت شهید میرحاج

آقایان مهندس عامل، مهندس دیاری و مهندس دیابی و کلیه کارکنان معاونت بهره برداری

و با تشکر ویژه از آقای محمود قوشچیان ، اپراتور پست 400 آهوان

 

همچنین مراتب قدردانی خود را از اساتید گرامی :

جناب آقای دکتر علی نژاد ، جناب آقایان دکتر جزایری و دکتر امجدی

به دلیل زحمات و تلاش بی دریغشان در افزایش بار علمی من و دیگر دانشجویان مهندسی برق دانشگاه سمنان اعلام می دارم.

 

پایان

 
نظرات کاربران

توجه: توجه

امکان ثبت نظر برای این مطلب وجود ندارد.